Oormijt bij katten: hoe herken je het en hoe wordt het behandeld?

Oormijt is een piepkleine mijt die Otodectes cynotis heet. Hij leeft op de huid van de gehoorgang, het buitenste deel van het oor, en eet oorsmeer en huidschilfers. Hij graaft zich niet in de huid.

Een volwassen mijt is ongeveer een halve millimeter lang, zo groot als een speldenknop. Soms zie je hem als een wit stipje dat beweegt, maar nauwelijks, en hij vlucht weg van fel licht.

De hele levenscyclus speelt zich af op het dier en duurt van eitje tot volwassen mijt ongeveer drie weken. Volwassen mijten leven zo'n twee maanden en blijven al die tijd eitjes leggen.

Oormijt is een van de meest voorkomende parasieten bij katten en in meerdere onderzoeken de meest voorkomende oorzaak van oorproblemen. Mijten kunnen ook buiten het oor zitten, op de kop, nek, rug en staart, en daar jeuk geven. Daarom behandelen dierenartsen vaak de hele kat en niet alleen de oren.

Het bekendste teken is een kat die aan zijn oren krabt, met zijn kop schudt en zijn kop of oren langs meubels of de vloer wrijft. Meestal zitten de mijten in beide oren.

Zo ziet oormijt eruit in het oor: donkerbruin tot zwart oorsmeer, droog en kruimelig, vaak vergeleken met koffiedik, soms met een vieze geur. Het is een mengsel van oorsmeer, bloed, huidschilfers en poep van de mijten. De gehoorgang kan rood en gezwollen zijn, en je kat houdt zijn oren soms plat of scheef.

Door het krabben kunnen er korstjes, wondjes of kale plekjes achter en onder de oren ontstaan. Bij beginnende oormijt zie je soms alleen wat meer krabben, af en toe kopschudden of een beetje donker oorsmeer.

Sommige katten met oormijt laten weinig of niets merken. Hoe erg de jeuk of hoe vies het oor is, zegt niets over het aantal mijten, dus schone oren sluiten oormijt niet uit. En andersom is donker oorsmeer typisch, maar geen bewijs: een ontsteking kan er net zo uitzien.

De dierenarts kijkt met een otoscoop (een lampje met een trechter) in het oor. Soms zie je de mijten dan als kleine witte stipjes die bewegen.

Vaak neemt de dierenarts ook met een wattenstaafje wat oorsmeer af en bekijkt dat onder de microscoop. Monsters uit beide oren vinden meer mijten dan alleen kijken, en een monster is de stap die oormijt onderscheidt van een ontsteking.

Zijn de oren erg pijnlijk, dan moet je kat soms een roesje krijgen zodat de dierenarts goed kan kijken. De dierenarts kijkt ook naar de rest van je kat, op mijten buiten de oren en op een extra ontsteking door bacteriën of gisten.

Worden er geen mijten gevonden maar knapt een kat goed op van een behandeling tegen mijten, dan zien dierenartsen dat soms als steun voor de diagnose.

Een oorontsteking door bacteriën of gisten geeft vaak meer, nattere en vieze afscheiding, met roodheid, zwelling en pijn. Die kan samen met oormijt voorkomen of los ervan. Gist (Malassezia) leeft gewoon in kattenoren en groeit als de omstandigheden veranderen.

Allergie (voor voer, de omgeving of vlooien) geeft vaak jeukende, ontstoken oren, en een verandering in het oorsmeer is dan meestal een extra ontsteking. Poliepen of andere gezwellen in de gehoorgang zijn zeldzamer en worden gevonden bij katten met oorproblemen die lang aanhouden.

Een grasaar of ander voorwerp in het oor geeft vaak krabben aan één kant. Ook gewoon opgehoopt oorsmeer en een bloedblaar in de oorschelp kunnen op oormijt lijken.

Al deze problemen vragen een andere behandeling dan oormijt en kunnen tegelijk voorkomen. Daarom kijkt een dierenarts eerst, en neemt vaak een monster, voordat er iets in het oor gaat.

Oormijt gaat over bij nauw contact met een ander dier dat het heeft: katten, maar ook honden en fretten. Katten krijgen het door vechten, knuffelen of samen slapen.

Buitenkatten, zwerfkatten en katten in kolonies, asiels en pensions lopen meer risico. Waar veel dieren dicht op elkaar leven, zijn mijten heel moeilijk onder controle te krijgen.

Buiten het dier leven mijten niet lang. Bronnen verschillen over hoe lang: van een paar dagen onder gewone omstandigheden tot maanden op een koele, vochtige plek. Beddengoed is waarschijnlijk niet de belangrijkste route, maar wassen is verstandig.

Kittens krijgen oormijt vaak van hun moeder tijdens het zogen. Oormijt komt het meest voor bij kittens en jonge katten, maar een kat van elke leeftijd kan het krijgen.

Een nieuwe kat uit een asiel of van buiten kan het al bij zich hebben. Kijk daarom in de eerste dagen even in de oren, en houd een kat die ziek lijkt apart tot de dierenarts heeft gekeken.

Niet elk middel is geschikt voor een jong kitten. Bij heel jonge kittens zijn ernstige reacties op middelen van de ivermectinegroep gemeld, en een oorgel met ivermectine is niet voor kittens jonger dan 16 weken. Bij kittens kiest de dierenarts het middel op leeftijd en gewicht.

Zonder behandeling geeft oormijt aanhoudende jeuk. Katten kunnen hun oren en de huid eromheen openkrabben. Oormijt gaat meestal niet vanzelf over, en dieren zonder klachten geven de mijten steeds door.

Door krabben en kopschudden kan er bloed onder de huid van de oorschelp lopen (een bloedoor, een opgezwollen oorschelp). Daar moet een dierenarts naar kijken. Ook ontstaat er vaak een ontsteking door bacteriën of gisten bovenop de mijten, die een eigen behandeling nodig heeft.

Bij een ernstige of lang bestaande besmetting kan de ontsteking dieper gaan, naar het middenoor en binnenoor, het trommelvlies beschadigen en het gehoor en evenwicht aantasten.

Met behandeling zijn de vooruitzichten goed. De meeste katten herstellen helemaal zodra de mijten van elk dier in huis weg zijn.

De behandeling hangt af van de oorzaak, dus de dierenarts stelt eerst vast dat het oormijt is. Welk middel past, hangt af van de leeftijd, het gewicht en de gezondheid van je kat, van hoeveel dieren er samenleven en van een eventuele oorontsteking. Deze pagina geeft geen doseringen: de dierenarts kiest het middel en het schema voor jouw kat.

Vaak maakt de dierenarts de oren eerst schoon, omdat oorsmeer en vuil de mijten afschermen tegen het middel. Soms wordt een middel gebruikt dat oorsmeer week maakt, en een heel pijnlijk oor wordt soms onder een roesje schoongemaakt.

Veel dierenartsen gebruiken druppels op de huid, vaak in de nek (een spot-on), met een middel tegen parasieten uit de groep van de macrocyclische lactonen. Stoffen die vaak worden genoemd zijn selamectine, moxidectine samen met imidacloprid, milbemycine-oxim en ivermectine. Die werken ook tegen mijten buiten de oren. Nieuwere middelen uit de groep van de isoxazolines (een tablet of spot-on, zoals sarolaner of lotilaner) werken ook tegen oormijt. Niet elk vlooienmiddel werkt tegen oormijt, dus de dierenarts kiest. Dit is informatie en geen aanbeveling.

Oordruppels of een oorgel zijn een andere mogelijkheid. Sommige bevatten een middel tegen mijten, andere alleen een olieachtige basis, en sommige ook een antibioticum, een middel tegen schimmels of een ontstekingsremmer tegen zwelling en jeuk. Een oorgel met ivermectine voor katten is niet voor kittens onder 16 weken, oren met een beschadigd trommelvlies of een helemaal dichte gehoorgang.

De meeste middelen doden de mijten, maar niet de eitjes. Daarom wordt de behandeling herhaald of volgehouden, minstens zo lang als de levenscyclus van ongeveer drie weken, en volgt vaak een controle. De jeuk wordt vaak binnen een paar dagen minder, maar een geïrriteerd oor en krabwondjes kunnen een paar weken nodig hebben. Maak de kuur af, ook als het krabben stopt.

Elk dier in huis dat oormijt kan dragen, andere katten, honden en fretten, wordt meestal tegelijk behandeld, ook als het geen klachten heeft. Juist dieren zonder klachten zijn de belangrijkste bron van een nieuwe besmetting.

Elk dier krijgt een middel dat past bij zijn eigen soort en gewicht. Sommige kattenmiddelen zijn niet veilig voor honden, en sommige honden, zoals collies en verwante herdershonden, reageren slecht op middelen van de ivermectinegroep. Vraag de dierenarts voordat je iets deelt.

Was manden, dekens en zachte speeltjes en maak borstels en kammen schoon. Gewoon wassen is genoeg; sprays, verneveling en etherische oliën in huis worden afgeraden. Gebruik nooit een vlooienmiddel voor honden of een spray voor in huis op een kat: veel bevatten permethrine, en dat is giftig voor katten.

Olie in het oor (babyolie, olijfolie, kokosolie of paraffineolie) is een oud huismiddeltje. Sommige gidsen zeggen dat olie mijten na weken kan verstikken, maar dan moet je ongeveer een maand lang druppelen en het bewijs is zwak. In een proef hadden katten die alleen paraffineolie kregen een maand later nog veel mijten, en in een kleine proef werkten druppels met knoflook, marjolein en olijfolie slechter dan een gewoon middel.

Olie, azijn, alcohol en etherische oliën kunnen een ontstoken oor ook irriteren en erger maken, en ze behandelen geen ontsteking. Sterke geuren zijn bovendien vervelend voor de neus van je kat.

Middelen zonder recept werken meestal minder goed dan wat de dierenarts geeft, en sommige zijn giftig voor katten. En is het geen oormijt, dan stellen de verkeerde druppels de echte behandeling uit. Het enige dat je thuis doet, is voorzichtig schoonmaken met een middel dat de dierenarts aanraadt, naast de behandeling van de dierenarts.

Een gezond kattenoor heeft weinig oorsmeer, ruikt niet en heeft geen afscheiding. De meeste katten hoeven niet regelmatig schoongemaakt te worden. Vraag de dierenarts het eerst voor te doen, zeker als de oren pijnlijk zijn.

Gebruik een oorreiniger voor katten die de dierenarts aanraadt, en zet het flesje eerst even in een kom warm water. Til de oorschelp op, vul de gehoorgang, masseer de basis van het oor, laat je kat met de kop schudden en veeg dan de vloeistof en het losgekomen vuil weg uit de plooien die je kunt zien, met een wattenschijfje, gaasje of tissue.

Geef een pauze met een snoepje of een aai voordat je het andere oor doet. Duw nooit iets in de gehoorgang: geen wattenstaafjes of oorspuitjes, en ga niet verder dan je vinger zonder kracht komt. Gebruik geen oorreiniger als het trommelvlies beschadigd kan zijn, maak niet te vaak schoon en forceer niets bij een heel pijnlijk oor.

Zelden. Oormijt is bij mensen beschreven, maar het is heel ongewoon, en de mijten kruipen niet van het oor van je kat in jouw oor. Sommige mensen krijgen een lichte jeukende huiduitslag als ze met besmette dieren samenleven. Die gaat weg zodra de huisdieren behandeld zijn.

Bronnen verschillen in toon: de een zegt geen risico, de ander noemt de mijt overdraagbaar op mensen. Gewone hygiëne is voor de meeste huishoudens genoeg: was je handen na het verzorgen van de oren. Heb je zelf jeuk, uitslag, oorpijn of afscheiding die niet overgaat, ga dan naar de huisarts en gebruik nooit een middel voor dieren.

Een regelmatige behandeling tegen vlooien en andere parasieten van de dierenarts kan oormijt helpen voorkomen, omdat sommige van die middelen ook tegen oormijt werken. Vraag welk middel oormijt dekt, want niet elk vlooienmiddel doet dat.

Kijk in de oren van nieuwe katten en kittens als ze aankomen, en af en toe bij katten die naar buiten gaan. Oormijt komt vaak terug als maar één dier is behandeld of als de behandeling te vroeg is gestopt.