De gewone kat zonder stamboom: geen ras, geen standaard, en elke kat is anders.
De huiskat is geen ras. Hij heeft geen stamboom en geen standaard die zegt hoe hij eruit moet zien. Hij kan elke kleur hebben, korte of lange haren, en zijn karakter is helemaal van hemzelf. Zo zijn de meeste katten: ongeveer 98 tot 99 van elke 100 katten op de wereld hebben geen stamboom. Al die katten stammen af van de Afrikaanse wilde kat, die duizenden jaren geleden bij de mensen kwam wonen.
Een huiskat heeft geen rasstandaard, dus ook geen karakter dat bij een ras hoort. Elke kat is anders; dit geldt voor katten in het algemeen.
Katten zijn het eerst getemd in het oude Egypte.
Egypte is maar één kandidaat. Dna en opgravingen wijzen vooral naar het Midden-Oosten, zo'n 9.500 jaar geleden. Wel kwamen de katten die later Europa bereikten uit Noord-Afrika.
De eerste boeren kozen wilde katten uit als huisdier.
Waarschijnlijk niet. Wilde katten kwamen af op de muizen bij de graanvoorraad en werden gedoogd. Langzaam werden ze tammer: eigenlijk temden ze zichzelf.
Katten zijn net zo tam als honden of koeien.
Katten zijn maar half getemd. Ze zijn nooit sterk op iets gefokt, blijven jagen en kunnen snel weer verwilderen als ze zonder mensen leven.
De huiskat stamt af van de Afrikaanse wilde kat. Zo'n 9.500 jaar geleden kwamen wilde katten in het Midden-Oosten op de muizen bij boerendorpen af. Mensen lieten ze zitten, en in duizenden jaren werden ze tammer en kregen ze meer kleuren. Pas zo'n 2.000 jaar geleden kwamen huiskatten vanuit Noord-Afrika naar Europa. Kattenrassen zijn veel jonger: die worden pas zo'n 200 jaar op uiterlijk gefokt.
Op Cyprus, waar van nature geen wilde katten leven, wordt een kat naast een mens begraven.
Egyptische kunstenaars beginnen katten af te beelden; later schilderen ze er een die een muis vangt.
Grieken brengen de kat naar Zuid-Italië; handelaren nemen katten mee over de Middellandse Zee.
Huiskatten komen vanuit Noord-Afrika naar Europa, en binnen een eeuw tot in Groot-Brittannië.
In de middeleeuwen ontstaat de gemarmerde tabby, die later veel voorkomt bij Europese katten.
Katten varen mee op zeilschepen om de ratten te vangen en komen zo in Amerika, Australië en verder.
Linnaeus geeft de kat zijn wetenschappelijke naam, Felis catus.
Op de eerste kattenshow in Londen bestaan nog maar vijf 'rassen'. Fokken op uiterlijk is dan net begonnen.
Een dna-studie van 979 katten plaatst het begin in het Midden-Oosten, met minstens vijf wilde stammoeders.
Het volledige dna van een huiskat wordt voor het eerst gepubliceerd.
Kattenkenners van de IUCN zien de huiskat voortaan als eigen soort: Felis catus.
Oud dna van 70 katten laat zien dat de katten in Europa daarvoor wilde katten waren, en dat de huiskat uit Noord-Afrika kwam.
Een huiskat heeft geen vast uiterlijk. Hij kan klein of groot zijn, slank of stevig, met korte of lange haren. Toch lijken de meeste huiskatten in bouw best op elkaar; het grootste verschil zit in de vacht.
Korte vacht, het type dat je het meest ziet. De bouw verschilt per streek: in Azië lijken korthaarkatten vaak op een Siamees, in Europa en Amerika zijn ze steviger.
Erkenning: Geen ras: een showklasse bij FIFe. Elders heet hij domestic shorthair (DSH).
Een halflange tot lange vacht, soms met een kraag en plukjes aan tenen en oren. Een mengeling, geen ras zoals de Britse Langhaar.
Erkenning: Geen ras: een showklasse bij FIFe. Elders heet hij domestic longhair (DLH).
Kattenverenigingen schrijven kleuren als een EMS-code. De letter is de kleur (n zwart, a blauw, d rood, f schildpad), s betekent zilver of smoke, y golden, en de cijfers zeggen iets over wit (01–09), schaduw (11, 12), het tabbypatroon (22–25) of colourpoint (33).
Zwart(n)
Schildpad(f)
Zwart tabby gestreept(n 23)
Blauw tabby gestreept(a 23)
Rood tabby gestreept(d 23)
Zwart-wit(n 03)Een rode of crème kat laat bijna altijd een beetje streeppatroon zien. Ongeveer 8 op de 10 rode katten zijn katers.
Schildpadkatten zijn bijna altijd poezen.
Wit kan in elke hoeveelheid op elke kleur, van een paar witte teentjes tot bijna helemaal wit.
Dezelfde genen als bij de Siamees en de Burmees; een huiskat kan ze ook hebben.
Een huiskat kan elke kleur hebben; de rijen hierboven zijn maar een greep. Alleen de huiskatklasse van WCF laat op shows geen chocolade, kaneel, hun lichte varianten en colourpoint toe.
In Nederland wonen ongeveer 3 miljoen huiskatten.
Een kat slaapt zo'n 16 uur per dag, verdeeld over een paar dutjes.
Ongeveer 8 op de 10 rode katten zijn katers.
Volgens wetenschappers is de kat maar half getemd: hij is minder veranderd dan bijna elk ander tam dier.
Volwassen katten miauwen zelden naar elkaar; dat bewaren ze vooral voor mensen.
In Engelse gegevens van dierenartsen werden gewone huiskatten meestal 13 à 14 jaar. Goed verzorgde binnenkatten worden vaak ouder, soms 15 tot 20. Kruisingen leefden daar iets langer dan raskatten.
Komt veel voor: in Engeland was ongeveer 1 op de 9 katten bij de dierenarts te dik, vaker bij gecastreerde katten. Te veel gewicht maakt suikerziekte en stijve gewrichten waarschijnlijker. Kleinere porties en meer spelen helpen.
Hoe je het vindt: Er is geen test. Laat de dierenarts hem bij elk bezoek wegen en zijn figuur bekijken.
Ongeveer 1 op de 5 katten bij de dierenarts had iets aan zijn gebit. Er komt tandsteen op de tanden en het tandvlees raakt pijnlijk. Katten verbergen pijn, dus vaak merk je alleen een vieze adem of langzamer eten.
Hoe je het vindt: Er is geen test. De dierenarts kijkt bij elk bezoek in de bek; thuis helpt tandenpoetsen als hij dat toelaat.
Vooral bij oude katten: ongeveer 3 op de 10 katten boven de 15 jaar heeft het. De nieren werken langzaam minder goed, dus de kat drinkt en plast meer en valt af. Het gaat niet over, maar met dieet en medicijnen kun je het een tijd onder controle houden.
Hoe je het vindt: Een bloed- en urinetest bij de dierenarts, vooral bij oudere katten.
Ongeveer 1 op de 50 katten bij de dierenarts, vooral oudere. De kat wordt mager, hongerig en onrustig, terwijl hij juist meer eet.
Hoe je het vindt: Een bloedtest als een oudere kat afvalt.
Een korthaar heeft weinig nodig; een langhaar moet je geregeld borstelen. Een binnenkat slikt meer haar in, en kattengras helpt tegen haarballen.
Geef hem iets om op te klimmen en plekjes om te verstoppen. Speel met een binnenkat minstens twee keer per dag vijf minuten of langer 'jagen'.
Een kat is een echte vleeseter. Alleen droogvoer is niet ideaal, omdat katten weinig drinken. Koemelk verteren de meeste volwassen katten niet.
Castreren voorkomt nestjes, sproeien en vechten. Een gecastreerde kat verbrandt minder, dus let daarna op zijn eten.
Lelies, tulpen, druiven, ui, chocolade en medicijnen als paracetamol zijn giftig voor katten. Pas ook op met touwtjes, plastic zakken en kiepramen.
Een huiskat en een Europese Korthaar kunnen sprekend op elkaar lijken. Volgens FIFe hoort het ras qua bouw ook niet te verschillen van de gewone Europese huiskat. Het verschil zit in de papieren.
Huiskat: Geen. Zijn ouders zijn nergens ingeschreven.
Europese Korthaar: Ja: ouders en voorouders staan ingeschreven bij een kattenvereniging.
Huiskat: Geen. Groot of klein, slank of stevig: alles mag.
Europese Korthaar: Een geschreven standaard: middelgroot tot groot, stevig, met een ronde kop.
Huiskat: Elke kleur, ook chocolade, lila en de points van een Siamees.
Europese Korthaar: Alleen natuurlijke kleuren, zoals huiskatten in Europa die van oudsher hebben.
Huiskat: Kan van alles een mengeling zijn, ook met een raskat ergens in de familie.
Europese Korthaar: Er is geen ander ras in gekruist.
Huiskat: Wordt in Nederland vaak losjes 'Europese korthaar' genoemd, ook in asielen.
Europese Korthaar: Alleen een kat met stamboom is echt een Europese Korthaar, hoe sprekend een huiskat er ook op lijkt.
In Nederland wonen ongeveer 3 miljoen huiskatten. Zoek je er een, kijk dan eens in het asiel: daar wacht bijna altijd een huiskat op een nieuw thuis.
1Bijna alle asielkatten zijn huiskatten. Bij de asielen van de Dierenbescherming stonden op een dag in oktober 2026 zo'n 340 van de ongeveer 350 katten als huiskat vermeld.
2De medewerkers kennen elke kat en kunnen je vertellen hoe hij is. Dat karakter is belangrijker dan hoe hij eruitziet.
3Bijna de helft van de dieren in die asielen was jonger dan een jaar, maar er zijn ook veel volwassen katten. Bij een volwassen kat zie je al wie hij is; bij een kitten moet dat nog blijken.
4Ben je vaak lang weg en wordt het een binnenkat? Dan is hij vaak blijer met een tweede kat als maatje.
Registreer je kat gratis bij SpotKat, met foto's en chipnummer bij elkaar.
