Van het eerste katachtige dier, 30 miljoen jaar geleden, tot de kat op jouw bank.
Stephen Temple from Cape Town, South Africa · CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons
Katten vormen een familie van 41 nu levende soorten: 40 wilde soorten en de huiskat. Het oudste dier dat een echte kat wordt genoemd, Proailurus, leefde zo'n 30 miljoen jaar geleden. De huiskat stamt af van de Afrikaanse wilde kat: die ging zo'n 10.000 jaar geleden bij de eerste boeren in het Nabije Oosten wonen, want opgeslagen graan trok muizen aan en muizen trokken katten aan. Het oudste bekende graf van een mens met een kat, op Cyprus, is ongeveer 9500 jaar oud. Egypte maakte katten beroemd (Bastet), en huiskatten bereikten het grootste deel van Europa zo'n 2000 jaar geleden, per schip uit Noord-Afrika. In de Lage Landen is de schuwe Europese wilde kat sinds 2002 weer gezien in Zuid-Limburg.
Begin de tijdlijn60 tot 20 miljoen jaar geleden
Hoofdstuk 1 van 11 · 60 tot 20 miljoen jaar geleden
Het verhaal van de kat begint tientallen miljoenen jaren geleden. De oudste echte kat die we kennen, Proailurus, leefde zo'n 30 miljoen jaar geleden.
De huiskat komt van de Afrikaanse wilde kat, die zo'n 10.000 jaar geleden bij de eerste boeren in het Nabije Oosten ging wonen (dat verhaal staat verderop, bij de domesticatie). De kattenfamilie zelf is veel ouder: die begint met Proailurus, zo'n 30 miljoen jaar geleden.
De voorouders van alle roofdieren van nu verschenen ongeveer 60 miljoen jaar geleden, kort nadat de dinosaurussen waren uitgestorven. Sommige bronnen zeggen 65 miljoen jaar. Zo'n 45 tot 50 miljoen jaar geleden waren de roofdieren gesplitst in twee groepen: de katachtige roofdieren (katten, hyena's, mangoesten en civetkatten) en de hondachtige.
Wanneer de eerste echte katten verschenen, hangt af van de bron: ergens tussen ongeveer 35 en 27 miljoen jaar geleden. Hun naaste familie zijn de linsangs, kleine roofdieren uit Azië. De twee families gingen zo'n 32 miljoen jaar geleden uit elkaar.
Proailurus, 'voor de kat', geldt meestal als de eerste echte kat. Er zijn fossielen van gevonden in onder meer Frankrijk, Duitsland, Spanje, Mongolië en China. Proailurus lemanensis was iets groter dan een huiskat, rond de 9 kilo, had een lange staart en zat in elk geval een deel van de tijd in bomen.
Daarna kwam Pseudaelurus, ongeveer 23 tot 15 miljoen jaar geleden (of 20 tot 8, afhankelijk van de bron). Hij leefde in Europa, Azië, Afrika en Noord-Amerika. Uit die groep kwamen twee lijnen voort: de katten van nu en de sabeltandkatten.
Niet alles wat op een kat lijkt, is er ook een. Nimraviden en barbourofeliden hadden soms lange hoektanden, maar het zijn 'valse katten': hun oor is anders gebouwd. In Zuid-Amerika leefde zelfs een buideldier dat op een sabeltandkat leek. Lange sabeltanden zijn in de evolutie meerdere keren los van elkaar ontstaan.
De grote katten kwamen pas laat. Een van de oudste fossielen van het geslacht Panthera, waar de leeuw en de tijger bij horen, is Panthera principialis uit Tanzania, ongeveer 3,7 miljoen jaar oud.
Zuid-Amerika had een buideldier dat op een sabeltandkat leek: Thylacosmilus. Het was geen familie van de katten.
Een welp van de sabeltandkat Homotherium, drie weken oud, lag zo'n 35.000 jaar bevroren in de Siberische bodem, tot hij in 2020 werd gevonden. Zijn nek was veel dikker dan die van een leeuwenwelp.
ca. 60 miljoen jaar geleden
Kort nadat de dinosauriërs zijn uitgestorven, verschijnen de voorouders van de roofdieren van nu. Sommige bronnen zeggen 65 miljoen jaar geleden.
45 tot 50 miljoen jaar geleden
De roofdieren splitsen zich in twee groepen: de katachtige roofdieren (Feliformia) en de hondachtige (Caniformia).
ca. 34 tot 27 miljoen jaar geleden (bronnen verschillen)
De eerste echte katten verschijnen. Wanneer precies, daarover verschillen de bronnen: tussen ongeveer 34 en 27 miljoen jaar geleden.
Proailurus: ca. 34 tot 20 miljoen jaar geleden (bronnen verschillen) · Saint-Gérand-le-Puy, Frankrijk
Proailurus, het eerste dier dat meestal een echte kat wordt genoemd, leeft in Europa en Azië. De soorten wogen van ongeveer 9 tot ongeveer 23 kilo.
Hoofdstuk 2 van 11 · Vanaf ca. 22 miljoen jaar geleden
Tegenwoordig tellen biologen 41 soorten katachtigen: 40 wilde soorten en de huiskat. Ze vallen in twee groepen, de grote katten en de kleine katten, en in acht lijnen.
Alle katten van nu hebben één gemeenschappelijke voorouder. Hoe lang geleden die leefde, verschilt per onderzoek: ergens tussen ongeveer 16 en 10 miljoen jaar geleden. Fossielen en DNA geven niet precies dezelfde tijden.
De familie heeft twee onderfamilies. De grote katten (Pantherinae) zijn zeven soorten, met onder meer de leeuw en de tijger. Alle andere 34 soorten horen bij de kleine katten (Felinae), ook de huiskat.
Die indeling gaat over familie, niet over formaat. De poema wordt groot, maar telt toch als kleine kat. En de jachtluipaard is volgens DNA het nauwst verwant aan de poema en de jaguarundi.
Het bekendste verschil zit in de keel. Alleen de leeuw, de tijger, de luipaard en de jaguar kunnen echt brullen. Kleine katten kunnen niet brullen, maar wel spinnen: bij hen is het tongbeen in de keel stijf, bij de brullers soepeler. De sneeuwpanter brult niet, en nevelpanters brullen niet en spinnen ook niet.
DNA verdeelt de katten in acht lijnen, elk genoemd naar een bekende soort: Panthera, Borneogoudkat, caracal, ocelot, lynx, poema, Bengaalse tijgerkat en huiskat. Hun voorouders trokken minstens tien keer van het ene werelddeel naar het andere, geholpen door een lagere zeespiegel. Wilde katten leven van nature op elk werelddeel behalve Australië en Antarctica.
De sabeltandkatten zijn geen voorouders van de katten van nu. Ze vormden een eigen zijtak, die zich ongeveer 22 tot 20 miljoen jaar geleden afsplitste. De naam 'sabeltandtijger' klopt dan ook niet: het waren geen tijgers, en er is geen bewijs dat ze strepen hadden. De laatste stierven ongeveer 13.000 tot 10.000 jaar geleden uit.
Bij sommige sabeltandkatten waren de hoektanden bijna 30 centimeter lang en staken ze ver onder de kin uit. Smilodon kon zijn bek zo'n 128 graden openen, wijder dan een leeuw.
Volgens DNA is de poema de naaste familie van de jachtluipaard. De jachtluipaard is de enige kat die zijn nagels niet kan intrekken.
De sneeuwpanter heeft de keel van een brullende kat, maar is nog nooit horen brullen.
41 soorten in 8 takken. Tik op een kat voor zijn kaart.
De zeven grote katten: tijger, leeuw, luipaard, jaguar en sneeuwpanter, en de twee nevelpanters. (ca. 11,5 miljoen jaar geleden afgesplitst)
Drie katten: de serval, de caracal en de Afrikaanse goudkat. Ze leven in Afrika, de caracal ook in Azië. (ca. 8,5 miljoen jaar geleden afgesplitst)
Acht kleine katten die allemaal in Amerika leven, vooral in Midden- en Zuid-Amerika.
Drie katten uit Zuidoost-Azië: de marmerkat, de Borneogoudkat en de Aziatische goudkat.
Vier lynxen met een korte staart, in Noord-Amerika, Europa en Azië.
De poema, de jaguarundi en het jachtluipaard. Dat het jachtluipaard hierbij hoort, bleek pas uit DNA.
Zes kleine katten uit Azië, van de manoel in de kou tot de viskat bij het water.
Zeven katten van het geslacht Felis: de wilde katten van Afrika, Europa en Azië, en de huiskat.
Felis lybica
De voorouder van alle huiskatten. Lang gold hij als ondersoort van de wilde kat; sinds de indeling van 2017 is hij een eigen soort.
Felis lybica
De voorouder van alle huiskatten. Lang gold hij als ondersoort van de wilde kat; sinds de indeling van 2017 is hij een eigen soort.
ca. 22 miljoen jaar geleden (20 tot 22,5 volgens verschillende studies)
De tak van de sabeltandkatten (Machairodontinae) splitst zich af van de lijn die naar de katten van nu leidt. Sabeltandkatten zijn dus geen voorouders van onze katten.
Pseudaelurus: vanaf ca. 20 miljoen jaar geleden
Pseudaelurus en zijn verwanten leven in Europa en Azië, en later ook in Noord-Amerika. De kattenfamilie begint zich te vertakken.
ca. 18,5 miljoen jaar geleden
Pseudaelurus steekt over vanuit Europa en Azië en wordt de eerste kat in Noord-Amerika.
ca. 12,5 miljoen jaar geleden
Miomachairodus, de oudste echte sabeltandkat, leeft in Turkije en China. Volgens Wikipedia was het in het midden-Mioceen, in Afrika en Turkije.
ca. 13 tot 12 miljoen jaar geleden
De lijn van de wilde katten en de huiskat, het geslacht Felis, gaat zich volgens onderzoekers voor het eerst vertakken.
ca. 11,5 miljoen jaar geleden
Kleine katten (Felinae) en grote katten (Pantherinae) gaan waarschijnlijk uit elkaar.
ca. 11 miljoen jaar geleden (16 miljoen in een andere schatting)
In het late Mioceen leeft de laatste gezamenlijke voorouder van alle katten van nu. Alle soorten die nu leven, komen voort uit splitsingen van minder dan 11 miljoen jaar geleden.
Laat-Mioceen, tussen 14 en 6 miljoen jaar geleden (schattingen verschillen)
In ongeveer 5 miljoen jaar ontstaan de acht lijnen van katten die er nu nog zijn. Ze trekken daarbij minstens 10 keer van het ene continent naar het andere.
ca. 6,8 miljoen jaar geleden (tussen 5,5 en 8,2)
De nevelpanters (Neofelis) splitsen zich af van Panthera.
ca. 3,7 miljoen jaar geleden · Tanzania
Panthera principialis leeft in Tanzania. Echte grote katten verschijnen pas in het Plioceen.
Plioceen · Landengte van Panama
De landengte van Panama komt boven water. Katten trekken Zuid-Amerika binnen, in de grote uitwisseling van dieren tussen Noord- en Zuid-Amerika.
Hoofdstuk 3 van 11 · 1,6 miljoen jaar geleden tot nu
Elke huiskat stamt af van de Afrikaanse wilde kat. De Europese wilde kat is een nauwe verwant, maar een aparte soort.
De huiskat (Felis catus) hoort bij het geslacht Felis, samen met zes wilde soorten, waaronder de Europese wilde kat (Felis silvestris) en de Afrikaanse wilde kat (Felis lybica). De Europese wilde kat splitste zich als laatste af, ergens tussen ongeveer 1,6 miljoen en 600.000 jaar geleden.
Oudere boeken zien de wilde kat als één soort, Felis silvestris, met de Afrikaanse wilde kat als ondersoort. Sinds de nieuwe indeling van 2017 zijn het twee soorten. Daarom kom je in teksten van voor 2017 nog vaak de naam Felis silvestris lybica tegen voor de voorouder van de huiskat.
In 2007 vergeleek een team rond Driscoll het DNA van 979 katten: huiskatten en wilde katten uit Europa, het Nabije Oosten, Centraal-Azië, zuidelijk Afrika en China. Elke huiskat viel in de groep uit het Nabije Oosten. Ze stammen af van minstens vijf moederdieren uit die streek.
De Afrikaanse wilde kat is een van de meest voorkomende wilde katten. Hij leeft in bijna heel Afrika, behalve in dichte tropische bossen, en in Azië tot in Mongolië en China. Hij weegt 2 tot 8 kilo en is minder fel dan de Europese wilde kat. Dat is waarschijnlijk een van de redenen dat juist hij de voorouder van de huiskat werd.
Lang dachten sommigen dat de huiskat van de Europese wilde kat afstamde, maar gedrag en DNA wijzen naar de Afrikaanse. De Europese wilde kat leeft vooral in loof- en gemengde bossen, jaagt 's nachts en alleen, vooral op kleine knaagdieren, en is bijna niet tam te krijgen. Hij liet alleen een spoor in de huiskat na doordat hij zich met vroege katten vermengde.
Aan het skelet zie je niet of een kat wild of tam was: de botten van wilde katten en huiskatten zijn niet van elkaar te onderscheiden. Daarom was DNA nodig om het verhaal van de kat uit te zoeken.
De Europese wilde kat staat bekend als onmogelijk om als huisdier groot te brengen. Zelfs natuurkenner Frances Pitt verloor haar optimisme toen ze het probeerde.
Duitse jagers noemen een wilde kater een Kuder, een poes een Kätzin, een nest jongen een Geheck en een kruising tussen wilde kat en huiskat een Blendling.
Een Europese wilde kat lijkt op een gestreepte huiskat. Zo zie je het verschil.
De Europese wilde kat verdween lang geleden uit Nederland, waarschijnlijk in de eerste eeuwen n.Chr. (andere bronnen zeggen later). Hij overleefde in de Eifel en de Belgische Ardennen, op minder dan 20 km van Vaals. Van daaruit kwam hij vanzelf terug: in 2002 werd een dode wilde kat bij Vaals gevonden, en in 2006 stond voor het eerst een levende op een camera, in het Bovenste Bos bij Epen. In 2014 werden in het Vijlenerbos jongen geboren. Ook in België dook hij op: in 2012 de eerste wilde kat in Vlaanderen in 150 jaar.
Nu leven er een paar tientallen wilde katten, bijna allemaal in Zuid-Limburg, en ze krijgen jongen. Hun gebied schuift elk jaar ongeveer 1 km naar het noordwesten op, langs de bossen en het Geuldal, tot bij Meerssen in 2024. Het verkeer is het grootste bekende gevaar: op de N281 bij Bocholtz stierven in vijf jaar drie wilde katten. ARK Natuurontwikkeling verbindt de bossen met heggen en struiken, want wilde katten mijden open land.
Wilde katten en huiskatten kunnen samen jongen krijgen. Van tien vermoedelijke wilde katten in Zuid-Limburg had de helft wat huiskat in zich. Denk je er een te zien? Kijk naar de staart, de rugstreep en de achtervoet, maar weet dat van ongeveer 100 meldingen er 99 een huiskat bleken. Alleen DNA uit haar of keutels geeft zekerheid.
meer dan 1 miljoen jaar geleden · Europa
De Europese wilde kat stamt waarschijnlijk af van Felis lunensis, een kat uit het Villafranchien.
ca. 450.000 tot 14.000 jaar geleden
De holenleeuw (Panthera spelaea) leeft in Europa.
ca. 340.000 tot 325.000 jaar geleden (Holsteinwarmte) · Europa
Uiterlijk in de Holsteinwarmte, een warme tijd tussen twee ijstijden, is Felis lunensis veranderd in de Europese wilde kat.
ca. 300.000 jaar geleden · Schöningen, Duitsland
Homotherium latidens leeft bij Schöningen in Duitsland. In 2012 werden daar vier tanden en een paar pootbotten gevonden.
ca. 35.500 tot 37.000 jaar geleden · Jakoetië, Rusland
Een welpje van Homotherium latidens van drie weken oud sterft bij de rivier de Badyarikha en bevriest in de permafrost. In 2020 wordt het gevonden.
ca. 28.000 jaar geleden · Noordzeebodem (Doggerland)
Uit deze tijd komt de jongste vondst van Homotherium in Europa: een kaak die een Nederlandse vissersboot later uit de Noordzee opviste.
Hoofdstuk 4 van 11 · Ca. 10.000 jaar geleden
Katten trokken waarschijnlijk zo'n 10.000 jaar geleden bij de eerste boeren in het Nabije Oosten in, achter de muizen aan. Ze temden zichzelf grotendeels.
In de Vruchtbare Sikkel, de boog van land van de kust van de Middellandse Zee via Turkije en Irak naar Iran, kwamen mens en kat ongeveer 11.000 tot 10.000 jaar geleden dicht bij elkaar. Opgeslagen graan trok muizen en ratten, en die trokken wilde katten. Huismuizen woonden in die streek zelfs al zo'n 15.000 jaar geleden in de hutten van jagers en verzamelaars.
De kat kwam dus uit zichzelf naar het dorp. Wetenschappers noemen dat commensaal: een dier leeft van het eten en afval van mensen, zonder dat het gehouden wordt. Honden, muizen, ratten en mussen gingen dezelfde weg. Maar anders dan honden zijn katten nooit gefokt voor een bepaalde taak.
Het oudste teken van een band tussen mens en kat komt van Cyprus. In het boerendorp Shillourokambos werd zo'n 9500 jaar geleden een kat van ongeveer acht maanden begraven, 40 centimeter van een mens, in een graf met schelpen en gepolijste stenen. Op Cyprus leefden van nature geen wilde katten, dus mensen moeten de kat per boot hebben meegenomen. Of hij tam was, weet niemand.
Oudere boeken geven Egypte de eer, omdat katten daar werden geschilderd, gebeeldhouwd en vereerd. Het verhaal begint eerder en in het Nabije Oosten, maar Egypte blijft een tweede centrum. Bij Hierakonpolis leefde rond 3700 v.Chr. al een kat met geheelde botbreuken, die waarschijnlijk wekenlang door mensen werd verzorgd.
In China ging het anders. Daar leefde een andere wilde kat, de Bengaalse tijgerkat, vanaf ongeveer 5400 jaar geleden duizenden jaren naast boeren, maar hij werd nooit een huisdier. Echte huiskatten kwamen pas veel later naar China, langs de Zijderoute.
Het verhaal is nog niet af. Volgens een studie uit 2025 waren de oudste 'huiskatten' van Europa en Anatolië eigenlijk Europese wilde katten met wat Afrikaanse voorouders, en liggen de wortels van onze huiskat in Noord-Afrika. Die studie staat naast de oudere resultaten uit het Nabije Oosten, niet erboven. Over één ding is iedereen het eens: alle huiskatten stammen af van de Afrikaanse wilde kat.
Een DNA-studie uit 2017 vond bijna geen verschil tussen wilde katten en huiskatten, behalve in de tabbyvacht.
Elke gemarmerde tabby heeft twee kapotte kopieën van hetzelfde gen dat de koningsjachtluipaard zijn vlekken geeft.
al 15.000 jaar geleden · Levant
Huismuizen doen het goed in de woningen van de Natufiërs, jager-verzamelaars in het Nabije Oosten. Zo vinden wilde katten eten vlak bij mensen.
13.000 tot 10.000 jaar geleden (bronnen verschillen)
De laatste Smilodon en Homotherium sterven uit in Amerika, samen met veel andere grote dieren uit de ijstijd.
11.335 radiokoolstofjaren geleden (ongekalibreerd) · Naturalis, Leiden
Een pootbot van Smilodon populator, nu in Naturalis in Leiden, is met de koolstofmethode op deze tijd gedateerd.
ca. 11.000 tot 10.000 jaar geleden · Vruchtbare Sikkel
In West-Azië zoeken wilde katten de eerste boerendorpen op, afgekomen op de muizen in de graanvoorraden. Ook DNA legt het begin van de huiskat zo'n 10.000 jaar geleden in de Vruchtbare Sikkel.
ca. 10.000 jaar geleden · Vruchtbare Sikkel
Bij de eerste boeren in het Nabije Oosten wordt de kat een huisdier, waarschijnlijk tegelijk met de eerste boerendorpen in de Vruchtbare Sikkel.
7700 v.Chr. · Roemenië
In een DNA-onderzoek duikt de lijn van de Afrikaanse wilde kat voor het eerst op in Roemenië. Later bleek het om Europese wilde katten met Afrikaanse voorouders te gaan, niet om huiskatten.
ca. 9500 jaar geleden (ca. 7500 v.Chr.) · Shillourokambos, Cyprus
Bij Shillourokambos op Cyprus wordt een kat van ongeveer acht maanden begraven, 40 centimeter van een mens. Katten kwamen van nature niet voor op Cyprus, en het graf is minstens 4000 jaar ouder dan de vroegste Egyptische kattenkunst.
7000 tot 6000 v.Chr. · Jericho
In Jericho zijn botten gevonden van Afrikaanse wilde katten uit 7000 tot 6000 v.Chr. Of de dieren tam waren, weet niemand: misschien werden ze gedood voor hun vacht.
4200 tot 2300 v.Chr. · Bij Krakau, Polen
Resten van Afrikaanse wilde katten uit grotten in Zuid-Polen laten zien wat ze aten: prooien uit het bos, maar ook knaagdieren en vogels van de akkers. Ze leefden dicht bij mensen, zonder echt huisdier te zijn.
rond 3700 v.Chr. · Hierakonpolis, Egypte
Op een begraafplaats voor rijke Egyptenaren in Hierakonpolis ligt een kat met geheelde botbreuken: iemand heeft hem waarschijnlijk vier tot zes weken verzorgd. In een kuil lagen zes katten samen begraven.
5500 tot 4900 jaar geleden · Quanhucun, China
Kattenbotten uit het dorp Quanhucun in Midden-China wijzen op een nauwere band tussen katten en mensen. Maar ze zijn van de Bengaalse tijgerkat, niet van de wilde kat: de Chinese huiskatten van nu stammen juist af van de wilde kat.
Hoofdstuk 5 van 11 · Vanaf ca. 3150 v.Chr.
Egypte maakte de kat beroemd, met de godin Bastet, miljoenen kattenmummies en verhalen die nog altijd verteld worden. Ook bij de Grieken en Romeinen, in China en Japan, in de islam en bij de Vikingen had de kat een plek.
Katten zitten al bijna 5000 jaar in de Egyptische bodem. Ze hoorden er waarschijnlijk om een praktische reden bij: de landbouw trok knaagdieren, en katten hielden velden en graanschuren vrij van ongedierte. De eerste godin met kattentrekken was Mafdet, die de vertrekken van de farao beschermde tegen slangen en schorpioenen.
Bastet verschijnt in de Tweede Dynastie, ca. 2890 tot 2670 v.Chr. Ze begon als een wraakzuchtige leeuwin en werd pas later een kat, of een vrouw met een kattenkop. Ze was de godin van het huis, vruchtbaarheid, geboorte, muziek en dans, en beschermde tegen ziekte en boze geesten.
Haar tempel stond in Bubastis, in de oostelijke Nijldelta, en vanaf ongeveer 950 v.Chr. werd ze steeds populairder. De Griekse schrijver Herodotus beschreef in de 5e eeuw v.Chr. een groot feest voor Bastet met muziek, dans en veel wijn; de inwoners vertelden hem dat er 700.000 mensen kwamen. Hij schreef ook dat een heel huishouden de wenkbrauwen afschoor als de kat een natuurlijke dood stierf. Dat zijn verhalen van één reiziger, geen nagetelde feiten.
Vanaf 664 v.Chr. werd het mummificeren van dieren populair. Pelgrims kochten een kattenmummie als gift aan de godin; priesters hielden katten en verkochten ze, en veel van die katten stierven jong. Er waren grote kattenbegraafplaatsen bij Bubastis, Beni Hasan en Saqqara. Werden katten zelf aanbeden? Niet precies, zeggen museumkenners: de Egyptenaren gaven hun goden de gedaante van dieren die ze goed kenden. Er waren ook gewone huiskatten, die na hun dood bij hun baas in het graf kwamen.
Bij de Grieken en Romeinen waren huiskatten volgens de meeste bronnen lang zeldzaam; tamme wezels waren vaker de muizenvanger. Later verspreidden katten zich over het hele Romeinse Rijk. In China kwamen echte huiskatten pas in de Tang-tijd (618 tot 907), als exotisch huisdier van rijke mensen. In Japan brengt de maneki-neko, een zittende kat met een opgeheven poot, geluk.
In de islam gelden katten als rein: ze mogen in huis en zelfs in de moskee. Het bekende verhaal dat Mohammed een stuk van zijn mouw afknipte om zijn kat Muezza niet te wekken, is een latere vertelling zonder betrouwbare bron. En in de Proza-Edda, opgeschreven in de 13e eeuw, rijdt de Noorse godin Freyja in een wagen die getrokken wordt door twee katten.
De kattenbegraafplaats bij Saqqara heet in het Arabisch Abwab el-Qotat: 'de Poorten van de Katten'.
De Gayer-Anderson-kat in het British Museum was groen geverfd. Röntgenfoto's lieten een gerepareerde barst zien en een metalen cilinder in zijn kop.
Het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden heeft een kattenmummie in een houten beeld van een zittende kat.
Tik op een beeld om het groot te zien.
ca. 3150 v.Chr. (Eerste Dynastie) · Egypte (Nijldal)
In de Eerste Dynastie verschijnt Mafdet, een kattengodin die de kamers van de farao beschermt tegen slangen, schorpioenen en kwaad.
bijna 5000 jaar geleden (predynastische tijd) · Egypte (Nijldal)
Al vanaf de tijd vóór de eerste dynastieën vinden archeologen katten in Egypte.
ca. 2890 tot 2670 v.Chr. (Tweede Dynastie) · Bubastis, Egypte
Bastet is bekend uit de Tweede Dynastie. Op stenen vazen staat ze als vrouw met de kop van een leeuwin.
tegen de 26e eeuw v.Chr. (Vijfde Dynastie) · Saqqara, Egypte
Een muurschildering in een graf uit de Vijfde Dynastie bij Saqqara toont een kleine kat met een halsband. Dat wijst erop dat er tamme Afrikaanse wilde katten rond de farao leefden.
ca. 1350 v.Chr. · Egypte (Nijldal)
Een gemummificeerde kat in een stenen sarcofaag met beeldhouwwerk is de eerste bekende kattenmummie. Men neemt aan dat het de kat van prins Thoetmosis was.
vanaf ca. 1000 v.Chr. · Egypte (Nijldal)
In Egypte komen steeds meer reusachtige begraafplaatsen met tienduizenden ingepakte en versierde katten.
vanaf midden jaren 950 v.Chr. (22e Dynastie) · Bubastis, Egypte
Bastet en haar tempel in Bubastis worden steeds populairder. Huiskatten worden vereerd als haar levende gedaante en op kattenbegraafplaatsen begraven.
vanaf 664 v.Chr. (Late Periode) · Egypte (Nijldal)
In de Late Periode wordt het populair om dieren te mummificeren, ook katten. Pelgrims bieden de mummies aan de goden aan.
525 v.Chr. · Pelusium, Egypte
De Perzische koning Cambyses II verovert Egypte bij Pelusium: dat is geschiedenis. Een veel later verhaal, uit de 2e eeuw n.Chr., zegt dat hij katten of het beeld van Bastet gebruikte om de Egyptenaren te laten stoppen met vechten, maar dat is een verhaal.
Hoofdstuk 6 van 11 · Vanaf de 5e eeuw v.Chr.
Katten reisden met mensen mee: per boot, met handelaren over zee en land, langs de Zijderoute en met zeelieden naar Amerika en Australië.
Het reizen begon vroeg: de kat van Cyprus moet al zo'n 9500 jaar geleden per boot naar het eiland zijn gebracht. Maar de grote verspreiding kwam veel later, in de klassieke oudheid. Katten voeren mee op Egyptische handelsschepen om ongedierte te vangen, en zo bereikten ze grote delen van Zuidwest-Azië, Afrika en Europa.
Dat zie je terug in oud DNA. Een Egyptische lijn van katten duikt vanaf de 8e eeuw v.Chr. op in Turkije, Jordanië en Bulgarije, en werd tussen de 5e en de 13e eeuw n.Chr. heel gewoon. Katten van die lijn zijn zelfs gevonden bij Vikingplaatsen aan de Oostzee.
Fenicische, Griekse en Romeinse handelaren namen katten mee rond de Middellandse Zee. Volgens een DNA-studie uit 2025 kwamen huiskatten pas zo'n 2000 jaar geleden vanuit Noord-Afrika naar Europa, waarschijnlijk met zeelieden, met Sardinië als tussenstop. De Romeinen brachten de kat daarna noordwaarts, waar hij eerst een exotisch huisdier was.
Naar het oosten ging het over land. Langs de Zijderoute bereikten huiskatten China in de Tang-tijd. De oudste bevestigde huiskat daar, uit Tongwan City, heeft hetzelfde DNA als katten uit Kazachstan.
Vanaf de 15e eeuw voeren Europese schepen met katten aan boord naar Amerika, Australië en Nieuw-Zeeland, om ratten te vangen. Scheepskatten en hun jongen stichtten zo kattenpopulaties op elk werelddeel behalve Antarctica, en op honderden eilanden. De oudste kattenbotten van Noord-Amerika komen uit een scheepswrak dat in 1559 in een storm verging.
Sommige scheepskatten werden beroemd. Unsinkable Sam overleefde in 1941 het zinken van de Bismarck, en Simon van het Britse schip HMS Amethyst is de enige kat die ooit de Dickin-medaille kreeg. De Britse marine verbood katten op zeeschepen in 1975.
Felix, scheepskat van de Mayflower II (1957), had zijn eigen zwemvest, en de scheepsdokter zette een poot van hem.
Trim, een zwarte kat, voer tussen 1801 en 1803 met Matthew Flinders langs de kust van Australië.
In de Romeinse haven Berenike aan de Rode Zee droegen twee begraven katten een ketting van kralen van struisvogeleierschaal.
Schuif door de tijd en zie hoe katten zich verspreidden: eerst vanzelf, over land, en later aan boord van schepen, met handelaars en soldaten.
Eurazië , Noord-Amerika
Pseudaelurus kwam uit Eurazië en was de eerste kat in Noord-Amerika. Onderzoekers beschrijven voor de katachtige roofdieren van Amerika een landbrug bij de Beringstraat, toen de zeespiegel daalde.
5e eeuw v.Chr. · Zuid-Italië
Waarschijnlijk brengen de Feniciërs de eerste huiskatten naar Griekenland en Zuid-Italië. Volgens een Zwitsers naslagwerk brachten de Grieken ze in de 5e eeuw v.Chr. naar Zuid-Italië.
waarschijnlijk het eerste millennium v.Chr. (oudere schatting: 9000 tot 8000 jaar geleden) · Sardinië
Mensen brengen half tamme Afrikaanse wilde katten uit Noordwest-Afrika naar Sardinië; van hen stammen de wilde katten van het eiland af. Een ouder onderzoek dacht dat dit al 9000 tot 8000 jaar geleden gebeurde.
midden 5e eeuw v.Chr. · Bubastis, Egypte
Herodotus beschrijft het feest in Bubastis en vertelt dat Egyptenaren hun wenkbrauwen afschoren als hun kat stierf. Hij vertelt ook een verhaal over katten bij een brandend huis; het zijn zijn verhalen, geen gecontroleerde feiten.
ca. 5e tot 1e eeuw v.Chr. · Egypte
De oudste huiskatten die met DNA zijn bevestigd, komen uit Egyptische kattenmummies van ongeveer 500 v.Chr. tot het begin van de jaartelling.
ca. 2200 jaar geleden · Genoni, Sardinië
De oudste kat in Europa die bij de huiskatten hoort, komt uit Genoni op Sardinië. Dat bleek uit DNA-onderzoek in 2025.
60 tot 56 v.Chr. · Egypte
Volgens Diodorus Siculus doodde een woedende menigte in Egypte een Romein die een kat had gedood. Koning Ptolemaeus XII probeerde dat nog te voorkomen.
ca. 50 v.Chr. · Oostenrijk
De oudste kat op het vasteland van Europa die zeker een huiskat is, komt uit Oostenrijk. Waarschijnlijk waren er al een paar eeuwen eerder katten.
uiterlijk ca. 2000 jaar geleden · Noord-Afrika naar Europa
Een tweede, aparte groep Afrikaanse wilde katten komt vanuit Noord-Afrika naar Europa; van hen stammen de meeste Europese huiskatten af. Volgens een bron kwamen ze met de Romeinen uit Egypte.
79 n.Chr. · Pompeï, Italië
De Vesuvius verwoest Pompeï. Het mozaïek van een kat met een kwartel uit het Huis van de Faun is niet precies gedateerd, en in een kroeg in Pompeï lagen minstens zes tamme wezels en één kattentand.
1e en 2e eeuw n.Chr. · Berenike, Egypte
Op een vuilnisbelt in Berenike, een haven aan de Rode Zee, liggen huisdieren begraven, onder wie 86 katten. Sommige katten droegen een halsband of halsketting.
1e tot 3e eeuw n.Chr. · Romeinse Rijk
Huiskatten verspreiden zich door het Romeinse Rijk. Het Latijnse woord catta voor de huiskat duikt op in de 1e eeuw, bij de dichter Martialis rond 75 n.Chr.
in de eerste eeuwen n.Chr. (bronnen verschillen) · Nederland
De wilde kat, die tot in de Romeinse tijd in Nederland leefde, verdwijnt door het kappen van bossen, een veranderend klimaat en vervolging. Andere bronnen zeggen: vóór de Middeleeuwen, of juist sinds de Middeleeuwen.
328 n.Chr. (legende) · Sint-Nicolaas van de Katten, Cyprus
Het verhaal gaat dat keizerin Helena honderden katten uit Egypte of Palestina naar Cyprus liet brengen, om de slangen te bestrijden bij het klooster van Sint-Nicolaas van de Katten. Het is een legende, niet bewezen.
tegen 380 n.Chr. · Egypte (Nijldal)
De tempels van de oude goden worden in beslag genomen en offers worden verboden. Een besluit uit 435 laat kruizen in de plaats komen van de oude tekens.
Hoofdstuk 7 van 11 · Ca. 400 tot 1800
In de middeleeuwen waren katten muizenvangers, huisdieren en bontdieren. Later raakten ze verstrikt in het heksengeloof, maar veel bekende verhalen daarover kloppen niet.
Huiskatten zijn in Europa jonger dan lang gedacht. Oud DNA van 225 katten van 97 vindplaatsen laat zien dat katten van het huiskattype pas rond het begin van onze jaartelling opduiken; de oudste, van Sardinië, is ongeveer 2200 jaar oud. Oudere katten die voor huiskatten werden gehouden, bleken Europese wilde katten met wat Afrikaanse voorouders.
Bij de Vikingen in Scandinavië waren katten muizenvangers, huisdieren en bontdieren, en soms kregen ze een plek in het graf van belangrijke mensen. In de 11e eeuw werden ze daar een gewoon huisdier.
In de middeleeuwen hielden veel mensen in West-Europa katten als huisdier, en als muizenvanger werden ze gewaardeerd. Een Nederlands getijdenboek uit het begin van de 14e eeuw laat een non zien met een spinrok, terwijl haar witte kat met de klos speelt.
Vanaf de 12e eeuw kregen katten een slechtere naam. Schrijvers als Walter Map brachten ze in verband met de duivel, en tegenstanders beschuldigden ketters en de tempeliers ervan katten te vereren. Dat waren beschuldigingen van vijanden, geen verslagen van wat mensen echt deden. Een brief van paus Gregorius IX uit 1233 wordt vaak genoemd als begin van een jacht op katten, maar er staat geen opdracht in om katten te doden.
Heksenprocessen werden pas in de 16e en 17e eeuw gewoon. De eerste heksenkatten in Engelse verhalen waren niet zwart: de eerste die in druk verscheen, was een witte gevlekte kat met de naam Satan. Zwarte katten hoorden pas in de tijd van koningin Victoria bij het heksenbeeld. Wel werden katten in die eeuwen op sommige plaatsen bij volksfeesten gedood.
Een hardnekkig verhaal zegt dat mensen in de middeleeuwen massaal katten doodden, waardoor ratten de pest konden verspreiden. Daar is geen bewijs voor, niet in documenten en niet in de bodem. Katten hielden de pest ook niet tegen: een kat die een besmette rat eet, kan zelf ziek worden. Tegen het eind van de 19e eeuw was de kat weer een geliefd gezinsdier.
Al minstens 270 jaar heeft de Hermitage in Sint-Petersburg katten in dienst om het museum te bewaken.
De meeste zwarte katten hebben goudkleurige ogen, en zwarte vacht kan in de zon roestbruin worden.
uiterlijk 7e eeuw n.Chr. · Ralswiek, Oostzeekust
In Ralswiek, een handelsplaats van de Vikingen aan de Oostzee, is kat-DNA van het Egyptische type gevonden.
706 tot 883 n.Chr. (Tang-dynastie) · Tongwan, China
De oudste zekere huiskat van China komt uit de stad Tongwan in Shaanxi. Hij had waarschijnlijk een korte, witte of wit gevlekte vacht, en zijn DNA lijkt op dat van katten in Kazachstan.
uiterlijk 8e eeuw n.Chr. · Siraf, Iran
In de handelshaven Siraf in Iran is kat-DNA van het Egyptische type gevonden.
10e eeuw n.Chr. · Oseberg, Noorwegen
Op de wagen uit het Oseberg-schipgraf staan negen katten. Onderzoekers verbinden dat met de wagen van de godin Freyja, die door katten werd getrokken, maar dat is een theorie.
vanaf ca. het jaar 1000 · Japan
Volgens de Franse encyclopedie Larousse wordt de huiskat vanaf ongeveer het jaar 1000 heel populair in Japan.
1200 tot 1304 · Ieper, België
De Lakenhalle en het belfort van Ieper worden gebouwd: het belfort vanaf 1200, de hal vanaf 1230, en in 1304 is alles klaar.
begin 13e eeuw · Engeland
De Ancrene Wisse, een gids voor vrouwen die als kluizenaar leven, staat hun toe een kat te houden.
juni 1233 · Mainz, Duitsland
Paus Gregorius IX stuurt de brief Vox in Rama over een vermeende kattensekte in Duitsland. Een bevel om katten te doden staat er niet in; sommige bronnen noemen 1232.
13e eeuw n.Chr. · IJsland
De Proza-Edda, opgeschreven in de 13e eeuw, vertelt dat de godin Freyja rijdt in een wagen die door twee katten wordt getrokken.
13e eeuw · Cambridge, Engeland
Kattenbotten uit Cambridge laten zien dat katten er werden geslacht voor vlees en bont, en niet verbrand.
late Middeleeuwen (geen precies jaartal) · Europa
De gemarmerde (klassieke) tabbyvacht, door een kapot Taqpep-gen, duikt in oude kattenresten pas op in de late Middeleeuwen. Fokken op uiterlijk begon pas laat.
begin 14e eeuw · Nederland
Een Nederlands getijdenboek toont een non met haar witte kat, die met haar klos speelt.
1346 tot 1353
De Zwarte Dood bereikt Europa. De grote uitbraak duurt tot 1353 en kost in Europa en Azië naar schatting 75 tot 200 miljoen mensen het leven.
Hoofdstuk 8 van 11 · Vanaf 1410
Ieper noemt zichzelf Kattenstad: om de drie jaar trekt daar de Kattenstoet door de straten. Hij herinnert aan een oud gebruik met levende katten, dat al ruim 200 jaar voorbij is.
De geschiedenis van katten in de Lage Landen begint lang voor Ieper. Een Nederlandse vissersboot haalde een kaak van de sabeltandkat Homotherium van de bodem van de Noordzee, zo'n 28.000 jaar oud, uit de tijd dat daar droog land lag. En de huiskat kwam met de Romeinen naar de Lage Landen.
Ieper was een stad van de lakenhandel, met een grote Lakenhalle als markt en pakhuis. Op de lakenmarkt in de vastentijd werden levende katten van de toren van de Lakenhalle naar beneden gegooid. Waarom, weet niemand zeker. Volgens legendes ging het om het verjagen van boze geesten en heksen, of om katten die in de hal muizen vingen en weg mochten als de wol verkocht was.
Het oudste spoor staat in de stadsrekeningen van 1410 tot 1420: daarin staat dat er katten werden gekocht, maar niet waarvoor. Het eerste zekere ooggetuigenverslag is van 1590, toen er twee katten werden gegooid; nooit meer dan drie. In 1817 schafte het stadsbestuur het gebruik af.
In 1938 kwam het kattenfeest terug, nu met knuffelkatten en zonder levende dieren. In 1955 volgde de eerste grote Kattenstoet, met praalwagens, zo'n 1500 figuranten en de reuzenkater Cieper van 6 meter hoog. Sinds 1991 is de stoet om de drie jaar, op de tweede zondag van mei.
In de stoet van nu zie je katten in het oude Egypte, katten in spreekwoorden en verhalen, katten uit de hele wereld en de tijd waarin kat en heks samen werden veroordeeld. Aan het eind gooit een nar knuffelkatten van het belfort naar het publiek, en het meisje dat een knuffelkatje vangt, wordt kattenkoningin. In 2024 kwamen er naar schatting 55.000 mensen; de volgende stoet staat gepland op 9 mei 2027.
Ook in de Nederlandse schilderkunst zie je katten, met liefde en soms met wreedheid. Jan Steen (1626 tot 1679) schilderde kinderen die een kat laten dansen, en in de 17e eeuw gebruikten schilders dieren vaak om een les over goed en kwaad te geven. Later schilderde Henriette Ronner speelse katten en tekende Willem Witsen zijn kat Lola.
Bij het kattenfeest van 1938 hadden de gegooide knuffelkatten prijsbanden van 20, 30 of 100 frank, en op de markt werden kittens verkocht voor één frank.
Een Belgische postzegel uit 1959 toont de nar van Ieper die met kittens jongleert, en het Suske en Wiske-album De kattige kat (1986) speelt deels in Ieper.
Naturalis in Leiden bewaart een beenbot van de sabeltandkat Smilodon populator, ongeveer 11.300 radiokoolstofjaren oud.
1410 tot 1420 · Ieper, België
In de stadsrekeningen van Ieper staat dat de stad katten koopt, zonder te zeggen waarvoor. Het is het oudste concrete spoor van het Ieperse kattengebruik.
15e tot 18e eeuw
Europese ontdekkingsreizigers en kolonisten nemen katten mee aan boord tegen de ratten. Zo komen katten terecht in Amerika, Australië en Nieuw-Zeeland.
begin 16e eeuw
Er zijn katten in het Caribisch gebied en kort daarna ook op het Amerikaanse vasteland. Botten uit een schip dat in 1559 verging, zijn de oudste kattenresten van Noord-Amerika.
21 maart 1590 · Ieper, België
Ieper gooit weer twee levende katten van de toren van de Lakenhalle. Het is het eerste zekere verslag van een ooggetuige.
rond 1600
Keizer Rudolf II laat Anselmus de Boodt 12 albums met tekeningen van planten en dieren maken. Er staat ook een kat in.
Edo-periode (geen precies jaartal) · Gotokuji, Tokio
Het verhaal gaat dat een tempelkat bij Gotokuji een heer naar binnen wenkte, zodat hij veilig was voor een onweer. Daarom steekt de maneki-neko een pootje op.
vanaf de 18e eeuw · Europa
Wilde katten worden snel minder door verlies van leefgebied, de jacht en concurrentie met huiskatten. De zwaarste achteruitgang valt tussen eind 18e en midden 20e eeuw.
1758
Linnaeus deelt de huiskat in onder de wetenschappelijke naam Felis catus.
1817 · Ieper, België
Voor de laatste keer worden in Ieper levende katten van de toren gegooid. Het stadsbestuur schaft het gebruik af.
1857
Op het Nederlandse schip Konigin der Nederlanden moet een kat de ratten vangen. In één nacht wordt de kat gedood door uitgehongerde ratten.
1859
Darwin noemt witte, dove katten met blauwe ogen in On the Origin of Species. In latere drukken past hij die bewering aan.
Hoofdstuk 9 van 11 · 1871
In 1871 hield Harrison Weir in het Crystal Palace in Londen de eerste grote kattenshow. Een muizenvanger werd een showdier, en clubs, stambomen en rassen volgden.
In de jaren 1860 zagen veel Engelsen katten als slordige, miauwende rattenvangers die niet in een nette kamer hoorden. De kunstenaar en tekenaar Harrison Weir (1824 tot 1906) wilde dat veranderen.
In juli 1871 organiseerde hij de eerste kattenshow van Engeland, in het Crystal Palace in Londen. Katten werden ingedeeld naar ras en grootte en kregen punten. Volgens The Guardian kwamen er zo'n 170 katten en 20.000 bezoekers in twee dagen, en was daar de eerste siamees in Groot-Brittannië te zien.
Er waren toen pas vijf erkende rassen. Katten zijn nooit, zoals honden, gefokt voor een bepaald werk, dus de meeste rassen zijn jong. Hoeveel rassen er nu zijn, verschilt per bron en per jaar: ergens tussen de 30 en 50.
In 1887 werd de National Cat Club opgericht, met Weir als eerste voorzitter. Die club begon het eerste stamboek voor katten. Weir zelf stapte er in 1890 uit en klaagde later dat liefhebbers meer gaven om medailles dan om het welzijn van katten.
Weirs boek Our Cats and All About Them (1889) is het eerste boek over raskatten. Koningin Victoria nam twee blauwe Perzen in huis, en dat moedigde anderen aan. In 1949 richtten de Franse, Belgische en Italiaanse rasverenigingen in Frankrijk de internationale kattenfederatie FIFe op.
Charles Darwin werd in 1873 beschermheer van een kattenshow en grapte dat mensen misschien niet naar 'atheïstische katten' wilden komen kijken.
De showkat Fulmer Zaida, geboren in 1895, won meer dan 150 prijzen.
juli 1871 · Crystal Palace, Londen
Harrison Weir organiseert de eerste kattenshow van Engeland, in het Crystal Palace in Londen.
18 oktober 1887 · Crystal Palace, Londen
In het Crystal Palace wordt de National Cat Club opgericht, met Harrison Weir als eerste voorzitter.
februari 1890 · Liverpool, Engeland
Ongeveer 180.000 kattenmummies, samen zo'n 19,5 ton, gaan per schip van Alexandrië naar Liverpool. Daar worden ze verkocht als mest.
begin 20e eeuw · Duitsland
In Duitsland is de wilde kat door de jacht sterk afgenomen. Als hij het hele jaar niet meer bejaagd mag worden, breidt hij zich langzaam weer uit.
1917
Reginald Pocock verdeelt de katten van nu in drie groepen: Pantherinae, Felinae en Acinonychinae. Hij kijkt daarvoor naar het tongbeen en de scheden van de nagels.
13 maart 1938 · Ieper, België
In Ieper komt het kattenfeest terug als optocht met pluchen katten. Er doen geen levende dieren meer mee.
1949 · Frankrijk
In Frankrijk richten de Franse, Belgische en Italiaanse rasverenigingen samen de internationale kattenfederatie FIFe op.
Hoofdstuk 10 van 11 · 1952 tot nu
Van Linnaeus tot oud DNA: namen, botten, genomen en mummies hebben het verhaal van de kat steeds weer veranderd, en het onderzoek gaat door.
In 1758 gaf Linnaeus de huiskat zijn wetenschappelijke naam, Felis catus. Hij beschreef hem aan de hand van een kat met een gemarmerde tabbyvacht, dus niet van het wilde type. De Europese wilde kat kreeg in 1777 of 1778 de naam Felis silvestris, en de Afrikaanse wilde kat in 1780 de naam Felis lybica.
Al in de 19e eeuw maten onderzoekers schedels van kattenmummies. In 1952 mat Morrison-Scott ongeveer 190 schedels uit Gizeh. Hij vond één vorm, dicht bij de Afrikaanse wilde kat, op een paar grote moeraskatten na.
Daarna nam DNA het over. In 2004 beschreef Vigne het kattengraf op Cyprus, in 2007 plaatste Driscoll het begin van de huiskat in het Nabije Oosten, en in 2017 lieten Ottoni en collega's zien dat katten uit zowel het Nabije Oosten als Egypte hebben bijgedragen. In 2025 legde een studie de wortels van onze katten in Noord-Afrika, en een andere liet zien dat de vroege boerenkatten in China Bengaalse tijgerkatten waren.
In 2014 werd het volledige erfelijk materiaal van een kat in kaart gebracht: van Cinnamon, een abessijn. Vergeleken met wilde katten waren er weinig plekken waar de kat duidelijk was veranderd, minder dan bij honden. De opvallendste verschillen zitten in genen voor de hersenen, het geheugen en beloning. Volgens de onderzoekers werden katten vooral tammer.
Het oorspronkelijke vachtpatroon is de gestreepte tabby. De gemarmerde tabby, met brede krullen, is een mutatie die pas na het begin van de middeleeuwen opduikt en nu bij ongeveer 80 procent van de katten voorkomt. Daaruit blijkt dat mensen pas laat op uiterlijk gingen fokken: de meeste rassen zijn jonger dan 150 jaar.
DNA-tests voor katten zijn nu goedkoop en gewoon. Een studie uit 2022 testte 11.036 katten, het grootste DNA-onderzoek bij huiskatten tot dan toe. Ander onderzoek liet zien dat katten wereldwijd één grote populatie vormen, met de meeste variatie rond het oosten van de Middellandse Zee, precies waar het verhaal van de huiskat begon.
Katten kunnen niet zoet proeven: er ontbreekt een stukje van het gen Tas1r2.
Een gewone huiskat heeft zo'n 9,6 miljoen kleine verschillen in zijn DNA; een mens heeft er 4 tot 5 miljoen.
Het tabbypatroon begint zich te vormen als het kitten ongeveer zeven weken oud is in de buik van zijn moeder.
6 maart 1955 · Ieper, België
De eerste grote Kattenstoet trekt door Ieper, met praalwagens, ongeveer 1500 figuranten en de reuzenkat Cieper.
25 oktober 1957 · Haelen, Limburg
Bij Haelen in Limburg wordt een wilde kat geschoten. Het is vermoedelijk de eerste waarneming van de soort in Nederland, al is dat niet zeker.
jaren 80
Mensen kruisen voor het eerst de Bengaalse tijgerkat met huiskatten, en zo ontstaat het ras Bengaal. In het wild vermengden de twee zich nooit.
1996 · Nederland
De wilde kat komt op de Nederlandse lijst van beschermde diersoorten, nog voordat iemand hem in Nederland zeker had gezien.
Hoofdstuk 11 van 11 · Nu
Er leven zo'n miljard huiskatten op de wereld. Tegelijk worden wilde katten beschermd, en in 2026 werd zelfs een nieuwe kattensoort gemeld.
In september 2026 werd in Bolivia een nieuwe kattensoort gemeld, de eerste in meer dan 100 jaar. Hij is kleiner dan een huiskat, leeft in het regenwoud en heet daar de tilcayo-kat. Volgens DNA-onderzoek staat hij los van de andere Leopardus-katten.
Veel wilde katten hebben het moeilijk. Ze verliezen hun leefgebied en worden gejaagd om hun vacht, of omdat ze vee zouden pakken. Er is ook goed nieuws: de Iberische lynx ging er flink op vooruit en werd in juni 2024 van 'bedreigd' naar 'kwetsbaar' gezet.
In Schotland is de wilde kat bijna verdwenen. Sinds juni 2023 worden er in het Cairngorms National Park gefokte wilde katten vrijgelaten, de eerste keer in Groot-Brittannië. In Frankrijk dook de wilde kat in 2022 na zo'n eeuw weer op in het Bauges-massief. Wereldwijd geldt de wilde kat niet als bedreigd, maar de Europese wilde kat is volgens de IUCN sterk achteruitgegaan.
Ook voor huiskatten komen er regels. In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest moet elke kat die na 1 januari 2018 is geboren, voor zijn zesde maand gesteriliseerd zijn, en sinds 1 maart 2023 moet elke kat voor 12 weken geregistreerd zijn. Wallonië verplicht sterilisatie ook. In Brussel zijn sinds 2018 zo'n 60.000 katten gesteriliseerd.
Katten hebben ook een keerzijde. Verwilderde katten op eilanden worden verantwoordelijk gehouden voor minstens 14 procent van alle uitgestorven vogels, zoogdieren en reptielen op de wereld. Dat gaat over eilanden, niet over Europa.
De Iberische lynx ging van 62 volwassen dieren in 2001 naar 648 in 2022, het grootste herstel van een kattensoort dat de IUCN meldt.
De Schotse wilde kat heeft de bijnaam 'Highland Tiger'. In 2023 werden katten uit een fokcentrum bij Aviemore vrijgelaten in de Cairngorms.
2001 · Iberisch Schiereiland
Er zijn nog maar 62 volwassen Iberische lynxen. In 2022 zijn het er 648.
2004
Vigne en collega's publiceren het kattengraf van Shillourokambos in het tijdschrift Science.
2006
Johnson en collega's publiceren in Science de eerste gedateerde DNA-stamboom van alle levende katten, met acht lijnen.
2006 · Bovenste Bos, Epen
In het Bovenste Bos bij Epen in Zuid-Limburg wordt een levende wilde kat gefotografeerd. Roofdierkenner Jaap Mulder deed het eerste onderzoek voor de provincie.
2007
Driscoll en collega's onderzoeken het DNA van 979 katten en leggen het begin van de huiskat in het Nabije Oosten. Ze publiceren dat op 27 juli 2007 in Science.
2012
Kaelin en collega's vinden het gen Taqpep achter de gemarmerde tabbytekening en publiceren dat in Science. Hetzelfde gen speelt mee bij de koningscheeta.
2012 · Smeetshof, Kempen-Broek
Bij de Smeetshof, vlak bij de Nederlandse grens, wordt een wilde kat waargenomen: de eerste in Vlaanderen in 150 jaar.
10 november 2014
Montague en collega's publiceren het complete DNA (het genoom) van de huiskat. Ze kijken ook voor het eerst welke stukken DNA veranderden toen de kat huisdier werd.
19 juni 2017
Ottoni en collega's publiceren in Nature Ecology & Evolution hun onderzoek naar oud DNA, over hoe katten zich over de wereld verspreidden.
2017
Een groep van 22 deskundigen publiceert een nieuwe indeling van de katten: 41 soorten, 8 lijnen en 14 geslachten.
10 tot 11 november 2018 · Saqqara, Egypte
Het Egyptische ministerie van Oudheden maakt een graf bij Saqqara bekend, met kattenmummies, 100 vergulde kattenbeelden en een bronzen Bastet.
1 januari 2018 · Brussel, België
In Brussel moet elke kat die na deze datum is geboren, voor zijn zesde maand gesteriliseerd zijn. De bijzondere Kattenstoet van 2018 trekt ongeveer 50.000 mensen.
2022
Anderson en collega's onderzoeken het DNA van 11.036 katten met DNA-tests uit de winkel. Nilson en collega's bevestigen met meer dan 1000 katten zonder ras dat de kat uit het Nabije Oosten komt.
1 maart 2023 · Brussel, België
In Brussel moeten alle katten uiterlijk op een leeftijd van 12 weken geregistreerd zijn.
juni 2023 · Cairngorms, Schotland
In het Cairngorms National Park worden voor het eerst wilde katten uitgezet om de soort in Groot-Brittannië te redden. NatureScot spreekt van 22 katten, Wikipedia van 19.
12 mei 2024 · Ieper, België
De 46e Kattenstoet, de eerste in zes jaar, trekt naar schatting 55.000 mensen.
juni 2024 · Iberisch Schiereiland
Op de rode lijst van de IUCN gaat de Iberische lynx van bedreigd naar kwetsbaar.
2025
Onderzoekers van de Universiteit van Peking bekijken oud DNA van 22 katten van 14 vindplaatsen. Tot ongeveer 220 n.Chr. waren de katten bij Chinese boerderijen Bengaalse tijgerkatten.
27 november 2025
De Martino en collega's beschrijven in Science 87 genomen van katten. Huiskatten kwamen ongeveer 2000 jaar geleden uit Noord-Afrika.
juli 2025 · Limburg
Het Natuurhistorisch Maandblad zet de wilde katten in Limburg van 2002 tot 2024 op een rij: hooguit 15 dieren in een seizoen, naar schatting enkele tientallen in totaal. Er zijn mannetjes en vrouwtjes, en ze krijgen jongen.
september 2026
Uit Bolivia wordt een nieuwe katsoort gemeld, de eerste in meer dan 100 jaar.
Tik op een kaart en zie wat er echt bekend is.
“Sabeltandtijgers waren tijgers.”
Nee. Ze waren geen tijgers en niet nauw verwant aan een levende kat; niemand weet of ze strepen hadden. 'Sabeltandkat' is de betere naam.
“Sabeltandkatten staken hun prooi dood als met een mes.”
Daar geloven wetenschappers niet in: de tanden konden op bot breken en de kaak ging niet wijd genoeg open. Waarschijnlijk hielden ze de prooi vast en beten ze in de nek; hoe precies, is nog niet zeker.
“De 'valse katten' (nimraviden) waren de voorouders van onze katten, of echte katten.”
Nee. Ze zijn een aparte groep zonder directe band met onze katten. Het botje in het middenoor heeft een andere vorm.
“Alle grote katten brullen en spinnen niet, alle kleine katten spinnen en brullen niet.”
Alleen leeuw, tijger, luipaard en jaguar brullen. De sneeuwpanter kan niet brullen, en nevelpanters spinnen noch brullen. Of grote katten kunnen spinnen, is nog niet uitgemaakt.
“Iedereen is het eens over hoeveel kattensoorten er zijn.”
Het aantal schommelt al sinds de 18e eeuw rond de 40, en het hangt af van de regels: 37 (2008), 40 wilde plus de huiskat, 41 (2017).
“Grote katten zijn de grote, kleine katten de kleine.”
De indeling gaat over familie, niet over maat. De poema is een kleine kat die heel groot wordt, en de jachtluipaard is het nauwst verwant aan de poema.
“Elke gestreepte kat in het bos is een wilde kat.”
Veel gestreepte huiskatten lijken op wilde katten. Van ongeveer 100 meldingen bij ARK waren er 99 een huiskat. Kijk naar staart, rugstreep en achtervoet, en weet dat alleen DNA zeker is.
“Een wilde kat is gewoon een verwilderde huiskat.”
Het is een aparte wilde soort, met een geschiedenis van honderdduizenden jaren. Een zwerfkat is een huiskat; een wilde kat heeft nooit een baas gehad en is heel moeilijk tam te krijgen.
“De wilde kat was in Nederland altijd zeldzaam, of heeft er nooit geleefd.”
Hij leefde hier tot minstens de Romeinse tijd en verdween in de eerste eeuwen n.Chr. (andere bronnen zeggen voor of sinds de middeleeuwen). Na 2002 kwam hij terug uit de Eifel en de Ardennen.
“Alle huiskatten van nu stammen af van Egyptische katten.”
Twee groepen gaven genen door: katten uit het Nabije Oosten in de steentijd, en later een Egyptische lijn. In Europa komen de meeste katten van een golf Afrikaanse katten van zo'n 2000 jaar geleden.
“Katten kwamen naar Europa met de eerste boeren.”
Dat dacht men eerst op grond van DNA. Maar een studie uit 2025 van 70 oude katten liet zien dat die vroege katten Europese wilde katten waren, met wat Afrikaanse voorouders.
“Chinese boeren hadden 5000 jaar geleden al huiskatten.”
De katten van Quanhucun waren bengaalkatten (een wilde soort). Die band met mensen duurde kort en leidde niet tot de huiskat. De eerste zekere huiskat in China is van ca. 730 n.Chr.
“Katten zijn net zo tam gemaakt als honden.”
Katten zijn maar half gedomesticeerd: er is nooit sterk mee gefokt, hun genen veranderden weinig en veel katten houden hun wilde gedrag.
“Egyptenaren schoren hun wenkbrauwen af als hun kat doodging.”
Dat is een verhaal van de Griekse schrijver Herodotus. De gebalsemde katten van Bubastis zijn echt, maar de meeste waren heel jong en werden waarschijnlijk gefokt om gemummificeerd te worden.
“Katten kozen zelf voor de mens, dus mensen deden niets.”
Katten begonnen er waarschijnlijk mee door de muizen te volgen, maar mensen haalden de kat binnen en namen hem mee over zee; later fokten ze op uiterlijk. Onderzoekers noemen het zelfdomesticatie, met hulp.
“Egyptenaren redden katten uit brandende huizen, alleen uit liefde voor hun huisdier.”
Dat is een verhaal van Herodotus. Het wordt meestal gelezen samen met de verering van Bastet, die huizen beschermde. Het is een verslag, geen bewezen gebeurtenis.
“Wie in Egypte een kat doodde, kreeg de doodstraf.”
Herodotus schrijft dat op het doden van een heilig dier de doodstraf stond, maar noemt de kat niet. Diodorus vertelt over een Romein die werd gelyncht omdat hij een kat doodde (60 tot 56 v.Chr.). Hoe streng de regel was, is onder historici omstreden.
“Er kwamen 700.000 mensen naar het feest in Bubastis.”
Dat getal kreeg Herodotus van de mensen daar; andere samenvattingen zeggen 'een paar honderdduizend'. Het is het verslag van een oude schrijver, geen telling.
“Cambyses won de slag bij Pelusium door katten voor zijn leger te zetten.”
Polyaenus vertelde dit in de 2e eeuw n.Chr., zo'n 600 jaar later. De verovering van 525 v.Chr. is geschiedenis; de truc met de katten is een verhaal dat niemand anders bevestigt.
“Egypte had twee soorten heilige kat: een grote wilde en een kleine huiskat.”
Morrison-Scott mat de schedels uit Gizeh en vond geen duidelijke tweedeling. Op drie moeraskatten na lijken de mummies één vorm, dicht bij de Afrikaanse wilde kat.
“De oude Grieken en Romeinen hadden veel huiskatten.”
Huiskatten waren zeldzaam; wezels waren vaker huisdier. Eén schrijver, Engels, denkt dat katten in Rome populairder waren, maar dat is omstreden.
“Mohammed sneed zijn mouw af om zijn kat Muezza niet wakker te maken.”
Geen enkele betrouwbare overlevering (hadith) noemt een kat van Mohammed. Een fatwa uit Maleisië (2020) vraagt het verhaal alleen te vertellen om uit te leggen dat het niet echt is.
“De kattenwagen van Freya bewijst dat de Vikingen katten heilig vonden.”
De kattenwagen staat in de Proza-Edda uit de 13e eeuw, lang na de Vikingtijd. Het echte bewijs uit de Vikingtijd is praktisch: muizen vangen, bont en katten in graven.
“De zwarte kat van Freya werd na de kerstening kwaadaardig, en daarom zouden zwarte katten magisch zijn.”
Daar is geen goed bewijs voor. Het staat in één bron, zonder bronvermelding.
“De maneki-neko (de zwaaiende gelukskat) is ontstaan bij de Gotokuji-tempel.”
Een legende zegt dat, maar er is geen document dat het bewijst.
“Keizerin Helena liet in 328 n.Chr. honderden katten naar Cyprus verschepen.”
Dat is een Byzantijnse legende over het klooster van Sint-Nicolaas van de Katten. Of er echt scheepsladingen katten kwamen, kun je niet weten.
“De katten van Cyprus stammen af van de kat van 9500 jaar geleden.”
Daar is geen bewijs voor. Fokkers herhalen het zonder het te controleren.
“Het woord 'kat' komt van het Egyptische 'quattah'.”
Dat zegt maar één bron, en geen taalkundige. Het is niet bewezen.
“In de middeleeuwen doodden mensen massaal katten, waardoor ratten de pest verspreidden.”
Voor zo'n slachting is geen bewijs, niet in geschriften en niet in de grond; het verhaal komt vooral uit één modern boek. Men zag de pest als straf van God, niet als schuld van katten. Katten die besmette ratten eten, kunnen zelf de pest krijgen.
“De paus gaf in 1233 bevel om alle katten te doden (Vox in Rama).”
Vox in Rama gaat over een sekte met een zwart kattenbeeld en roept op tot strijd tegen die sekte, niet tot het doden van katten. Het is waarschijnlijk, maar niet bewezen, het begin van de band tussen zwarte katten en heksen.
“Zwarte katten waren altijd al heksenkatten.”
Vroege Engelse heksen hadden witte, gestreepte en andere katten. Volgens één bron horen zwarte katten pas sinds de 19e eeuw bij heksen, volgens een andere al sinds Vox in Rama; het begin is dus onzeker.
“Heksenjachten hoorden bij de middeleeuwen.”
Heksenprocessen waren in de middeleeuwen zeldzaam en kwamen vooral in de 16e en 17e eeuw voor; naar schatting werden 50.000 tot 200.000 mensen terechtgesteld. Punthoed en bezem werden pas rond 1720 gewoon.
“Ieper gooit al sinds 962 katten van de toren, of zelfs sinds een kattencultus in 3842 v.Chr.”
Het jaar 962 is twijfelachtig, en 3842 v.Chr. kan niet, want toen bestond Ieper nog niet. De oudste echte sporen staan in de stadsrekeningen van 1410 tot 1420; het eerste zekere verslag is van 21 maart 1590.
“De kattenworp in Ieper werd in 1475/1476 verplaatst naar Kattenwoensdag.”
Daar is geen betrouwbaar bewijs voor. Volgens de eerste zekere verslagen viel de worp altijd op de woensdag van de jaarmarkt.
“De kattenworp in Ieper is een oud heidens ritueel, of ging altijd over heksen.”
Niemand weet hoe het begon. Legendes noemen hekserij of te veel katten in de lakenhal; onderzoekers noemen het een mengsel van waarheid en fantasie.
“Scheepskatten beschermden de bemanning tegen de pest, omdat ratten op schepen de pest droegen.”
Pas na de jaren 1890 legde men het verband tussen ratten en ziekte op schepen. Een studie uit 2018 twijfelt zelfs aan de rol van ratten bij de Zwarte Dood.
“Katten veroorzaken storm, een kat overboord brengt een vloek, en katten met extra tenen zijn de beste scheepskatten.”
Dat is bijgeloof van zeelui. Katten merken weersveranderingen wel op met hun gevoelige oren, maar er is geen bewijs voor stormmagie of voor betere rattenvangers met extra tenen.
“Zwarte katten krijgen het moeilijkst een nieuw huis.”
Daar zijn tegenstrijdige onderzoeken over. Volgens de RSPCA (2014) was 70% van de achtergelaten katten zwart, maar een Amerikaans asiel zegt dat zwarte katten juist vaker geadopteerd worden. Allebei zijn het plaatselijke uitkomsten.
Twaalf ware feiten over de geschiedenis van de kat, kort genoeg om te onthouden. Print ze of schrijf ze over.
Er zijn 41 soorten katten op de wereld: 40 wilde, en de kat op jouw bank.
De eerste echte kat, Proailurus, leefde ongeveer 30 miljoen jaar geleden. Hij was iets groter dan een huiskat en klom in bomen.
Sabeltandkatten waren niet de opa's en oma's van onze katten, maar een neventak die ernaast leefde. Ze stierven ongeveer 10.000 jaar geleden uit.
De voorouder van onze huiskat is de Afrikaanse wilde kat, uit Afrika en het Midden-Oosten.
Katten kwamen naar de eerste boerderijen omdat muizen en ratten op het opgeslagen graan afkwamen. En de katten kwamen af op de muizen.
Ongeveer 9500 jaar geleden begroeven mensen op het eiland Cyprus een kat in hetzelfde graf als een mens.
De Egyptische godin Bastet werd eerst getekend als leeuwin. Later was ze een vrouw met een kattenkop, of een zittende kat.
Egyptenaren mummificeerden katten, net als mensen. Sommige huiskatten werden in het graf van hun baasje gelegd, zodat ze samen bleven.
Leeuw, tijger, luipaard en jaguar kunnen brullen. Kleine katten, zoals jouw kat, spinnen maar kunnen niet brullen. Dat komt door een botje in de keel, het tongbeen.
Katten kwamen ongeveer 2000 jaar geleden per schip uit Noord-Afrika naar Europa, in de tijd van de Romeinen.
Heel lang geleden gooiden ze in Ieper echte katten van de toren. Dat was wreed, en in 1817 hield het op. Nu zijn het alleen nog knuffelkatten.
De wilde kat was heel lang weg uit Nederland. In 2002 werd een dode gevonden bij Vaals, en nu leven er een paar tientallen in Zuid-Limburg.
Huiskatten stammen af van de Afrikaanse wilde kat (Felis lybica). Ongeveer 10.000 jaar geleden gingen ze in het Nabije Oosten bij mensen wonen: boeren sloegen graan op, het graan trok muizen en de muizen trokken wilde katten. Het oudste bekende kattengraf, op Cyprus, is ongeveer 9500 jaar oud. Volgens een studie uit 2025 was Noord-Afrika, met Egypte, minstens zo belangrijk.
Proailurus geldt meestal als de eerste echte kat. Hij leefde ongeveer 30 miljoen jaar geleden in Europa en Azië; bronnen noemen tussen ca. 34 en 25 miljoen jaar. Hij was iets groter dan een huiskat en klom in bomen.
Van de Afrikaanse wilde kat, Felis lybica. Vroeger dacht men ook aan de Europese wilde kat, maar uit DNA blijkt dat die alleen wat genen doorgaf door te mengen met vroege katten.
De katachtigen (Felidae) hebben twee onderfamilies, acht takken en 41 soorten, volgens de indeling van 2017 van de IUCN Cat Specialist Group: 40 wilde soorten en de huiskat. Bij de grote katten horen tijger, leeuw, luipaard, jaguar, sneeuwpanter en de nevelpanters. Alle andere zijn kleine katten, ook de poema en de jachtluipaard.
Er zijn 40 wilde soorten, 41 met de huiskat erbij, volgens de indeling van 2017 van de IUCN Cat Specialist Group. Oudere lijsten noemen 36 tot 40, en sommige pagina's uit 2026 splitsen nog een paar soorten.
De tijger is de grootste (65 tot 325 kg). De kleinste zijn de roestkat en de zwartvoetkat, zo'n 1 tot 2,5 kg: ongeveer een of twee pakken suiker.
Nee. Sabeltandkatten waren een zijtak die zo'n 20 tot 22 miljoen jaar geleden afsplitste van de lijn naar onze katten, en het waren geen tijgers. De laatste stierven ongeveer 10.000 tot 11.500 jaar geleden uit.
Ja, een heel verre. De roofdieren splitsten zich ongeveer 47 miljoen jaar geleden in een katachtige groep (Feliformia) en een hondachtige groep (Caniformia), volgens de schatting in onze bronnen.
Ja, in Zuid-Limburg. De Europese wilde kat verdween in de eerste eeuwen n.Chr. uit Nederland (sommige bronnen zeggen later) en kwam terug uit de Eifel en de Ardennen. In 2002 werd een dode gevonden bij Vaals, en een rapport uit 2025 telt een paar tientallen. Hij is beschermd sinds 1996.
Kijk naar de staart: een wilde kat heeft een dikke, pluizige staart met een stompe zwarte punt en een paar losse donkere ringen. Een gestreepte huiskat heeft een dunnere staart met veel kleine ringen, bovenop verbonden door een lijn. Geen enkel kenmerk is zeker en alleen DNA geeft uitsluitsel. Van ongeveer 100 meldingen bij een Nederlandse natuurorganisatie bleken er 99 een huiskat.
Nee. Een wilde kat is geen zwerfkat maar een wild roofdier van een eigen soort, en bijna niet tam te krijgen: kittens die mensen uit het buitenland meenamen, bleken onhandelbaar en wilden geen kattenvoer. Zelfs natuurkenner Frances Pitt verloor haar optimisme toen ze het probeerde. Kruisingen met huiskatten zijn makkelijker tam te krijgen, maar die bedreigen juist de echte wilde kat.
De streepjestabby is de oude, wilde vacht: wilde katten en de eerste huiskatten waren gestreept. De gemarmerde tabby, met brede krullen, is een latere verandering die pas na de middeleeuwen vaak voorkwam en nu bij zo'n 80 procent van de katten zit. Het gen erachter heet Taqpep.
Van geen van beide meer dan van de ander. Leeuw en tijger horen bij de grote katten (Pantherinae), de huiskat bij de kleine katten (Felinae). Die twee takken gingen waarschijnlijk zo'n 11,5 miljoen jaar geleden uit elkaar.
Bastet was een Egyptische godin. Eerst werd ze getekend als leeuwin, later als vrouw met een kattenkop of als zittende kat. Haar tempel stond in Bubastis in de Nijldelta. Herodotus beschreef haar feest, maar zijn getallen zijn zijn eigen verslag.
Katten vingen muizen en slangen die huizen en graan bedreigden, dus mensen waardeerden ze. Egyptenaren zagen de eigenschappen van katten terug in hun godinnen, en katten werden in enorme aantallen gemummificeerd. Museumkenners zeggen dat katten zelf niet aanbeden werden: het British Museum noemt ze 'niet helemaal heilig'.
Herodotus schrijft dat op het opzettelijk doden van een heilig dier de doodstraf stond, maar hij noemt de kat niet. De Griekse schrijver Diodorus vertelt over een Romein die in Egypte door een menigte werd gelyncht omdat hij een kat doodde (ca. 60 tot 56 v.Chr.). Hoe streng de regel was, is onder historici omstreden.
Waarschijnlijk ongeveer 10.000 jaar geleden in de Vruchtbare Sikkel, toen de eerste boerendorpen ontstonden. Katten zijn maar half gedomesticeerd: er is nooit sterk mee gefokt voor een taak, hun genen veranderden weinig en veel katten houden hun wilde gedrag.
Huiskatten kwamen ongeveer 2000 jaar geleden op het Europese vasteland, in de Romeinse tijd, per schip uit Noord-Afrika. Vroeger dacht men dat katten met de eerste boeren kwamen, maar een studie uit 2025 liet zien dat die vroege katten Europese wilde katten waren, met wat Afrikaanse voorouders.
Per boot naar Cyprus, met Romeinse schepen en handelsroutes Europa in, over de Zijderoute naar China (de eerste zekere huiskat daar is van ca. 730 n.Chr.) en op zeilschepen naar Amerika, Australië en Nieuw-Zeeland. Aan boord vingen ze ratten.
Alleen leeuwen, tijgers, luipaarden en jaguars kunnen brullen. Kleine katten spinnen, maar brullen niet. Dat hangt af van de keel, vooral van het tongbeen. De sneeuwpanter heeft de keel om te brullen maar is nooit horen brullen, en nevelpanters brullen noch spinnen.
Nee, katten zijn maar half gedomesticeerd. Er is nooit sterk mee gefokt, hun genen veranderden weinig en veel katten houden hun wilde gedrag.
Een kattenoptocht in de Belgische stad Ieper, ongeveer eens in de drie jaar; de eerste grote stoet was in 1955. Een nar gooit knuffelkatten van de toren van de Lakenhalle. Tot 1817 werden daar echte katten gegooid; de oude verhalen over het begin zijn legendes zonder vast bewijs.
Dat hangt af van het land: in Groot-Brittannië, Ierland en Japan brengen zwarte katten geluk, in de VS en een paar Europese landen ongeluk. Vroege Engelse heksen hadden witte, gestreepte en andere katten; zwarte katten kwamen pas veel later in het heksenbeeld.
Nee. Voor zo'n massale kattenmoord is geen bewijs, niet in geschriften en niet in de grond. Het verhaal komt vooral uit één modern boek, en de pauselijke brief Vox in Rama uit 1233 gaf geen bevel om katten te doden.
Een kat aan boord van een schip, om de ratten te vangen die het eten opaten en aan touwen knaagden. Bekend zijn Simon van HMS Amethyst, de enige kat die een Dickin Medal kreeg (1949), en Oscar, die het zinken van de Bismarck en nog twee schepen overleefde.
In 1871 in het Crystal Palace in Londen, georganiseerd door Harrison Weir, met ongeveer 170 katten en 20.000 bezoekers. Charles Darwin werd in 1873 beschermheer van de vijfde show.
Kijk bij de feiten voor je spreekbeurt. Goede onderwerpen: de eerste kat Proailurus, ongeveer 30 miljoen jaar geleden; de 41 soorten katten; het kattengraf op Cyprus van 9500 jaar geleden; Bastet en de kattenmummies; katten die ongeveer 2000 jaar geleden in Europa kwamen; en de terugkeer van de wilde kat in Zuid-Limburg.
Registreer je kat gratis bij SpotKat, met foto's en chipnummer bij elkaar.
Alle 74 afbeeldingen komen van Wikimedia Commons, met een vrije licentie of uit het publiek domein. Ze zijn alleen verkleind.
