SpotKat
Een bruin getijgerde kat zit rechtop op de bovenste tree van een houten trap in een lichte hal en kijkt naar een glazen deur.

Kattenaids (FIV) en kattenleukemie (FeLV): wat is het en wat betekent het voor je kat?

Twee verschillende virussen die alleen katten krijgen. Niet te genezen, maar een positieve test is geen ziekte en geen einde: veel katten leven er nog jaren goed mee.

Kattenaids (FIV) en kattenleukemie (FeLV) zijn twee verschillende virussen die het afweersysteem van een kat verzwakken; geen van beide is te genezen en geen van beide besmet mensen of honden. FeLV gaat over bij nauw contact en is het ernstigst, FIV gaat vooral over via diepe bijtwonden en veel katten met FIV leven nog jaren goed. Eén bloedtest bij de dierenarts kijkt naar allebei, en een positieve uitslag laat je altijd bevestigen.

Wat je kunt zien

  • Snel naar de dierenarts

    Afvallen

    Vaak het eerste teken dat het slechter gaat met een besmette kat. Laat het snel nakijken.

  • Snel naar de dierenarts

    Bleek tandvlees, of gelig tandvlees en oogwit

    Kan bloedarmoede zijn, die FeLV vaak geeft.

  • Snel naar de dierenarts

    Rood, pijnlijk of bloedend tandvlees, slechte adem, kwijlen of niet willen eten

    Een langdurig ontstoken mond komt bij beide virussen veel voor en doet pijn.

  • Snel naar de dierenarts

    Niesziekte of infecties van huid, ogen of blaas die steeds terugkomen of traag genezen

    Typisch bij een zwakke afweer. Laat je kat nakijken en vraag naar een test als hij nooit getest is.

  • Snel naar de dierenarts

    Dikke klieren of een bult

    Kan een infectie zijn of lymfoom.

  • Snel naar de dierenarts

    Koorts die aanhoudt, of diarree die blijft

    Past bij beide virussen, maar ook bij veel andere ziekten.

  • Snel naar de dierenarts

    Aanvallen, ander gedrag, ongelijke pupillen, opeens blind, of plassen zonder het te merken

    Kunnen zenuwproblemen zijn door het virus of een tumor.

  • Bij de volgende controle

    Een paar weken na een beet: wat koorts, moe, minder eetlust en dikke klieren

    De vroege fase van FIV, 1 tot 3 maanden na de besmetting, vaak zo mild dat je het mist. Werd je kat door een onbekende kat gebeten, vraag dan naar een test.

  • Bij de volgende controle

    Stiller dan anders, minder energie, doffe vacht

    Vage tekenen die bij veel ziekten passen, ook bij FeLV. Noem ze bij je dierenarts.

  • Geen haast

    Een positieve FIV-test bij een kitten jonger dan 6 maanden

    Komt vaak door antistoffen van de moeder. De dierenarts test om de 60 dagen opnieuw tot het kitten 6 maanden is.

  • Geen haast

    Helemaal niets

    Bij beide virussen gewoon, maanden of jaren lang. Een kat die gezond lijkt, kan het virus toch dragen: alleen een test zegt het.

Ga meteen naar de dierenarts bij

  • Een pasgeboren of heel jong kitten dat koud is, uitdroogt, niet drinkt of wegkwijntKan door FeLV komen. Heel jonge kittens gaan snel achteruit: bel dezelfde dag de dierenarts.

Wat zijn kattenleukemie (FeLV) en kattenaids (FIV)?

FeLV (het feliene leukemievirus, kattenleukemie) en FIV (het feliene immunodeficiëntievirus, kattenaids) zijn twee verschillende virussen. Ze horen bij dezelfde familie, de retrovirussen, maar verschillen in bouw, genen en gedrag. Een kat kan het ene hebben, het andere, of allebei.

Allebei verzwakken ze het afweersysteem, zodat gewone ziektekiemen een kat ernstig ziek kunnen maken. FeLV kan daarnaast bloedarmoede en kanker geven, vooral lymfoom; het is de meest voorkomende oorzaak van kanker bij katten. FIV is familie van hiv, maar besmet alleen katten. Veel katten met FIV blijven jarenlang gezond.

Geen van beide is te genezen: een besmette kat houdt het virus zijn hele leven. De zorg is erop gericht je kat gezond te houden, andere ziekten vroeg te behandelen en verspreiding naar andere katten te voorkomen. Van buiten lijken de twee op elkaar, met moeheid, afvallen en steeds terugkerende infecties. Alleen een bloedtest kan ze uit elkaar houden, en daarom testen dierenartsen meestal op allebei tegelijk.

Een positieve test betekent dat je kat besmet is. Het betekent niet dat hij nu ziek is, en het zegt niet hoe het verder met hem gaat.

Hoe raakt een kat besmet met FeLV of FIV?

FeLV gaat over bij nauw, vriendelijk contact: elkaar wassen, samen uit een voer- of waterbak eten, dezelfde kattenbak en zogen. Het virus zit vooral in speeksel. Ook een beet kan het overbrengen, maar dat gebeurt minder vaak. Een moederpoes met FeLV kan het al voor de geboorte en via haar melk aan haar kittens doorgeven, en dat is een van de belangrijkste manieren waarop FeLV zich verspreidt.

FIV gaat vooral over via diepe bijtwonden van een besmette kat, meestal bij een gevecht. Het virus zit in speeksel en witte bloedcellen, en een diepe beet brengt het in het weefsel van de andere kat. Een lichte hap of een krasje doet dat niet. Samen eten, elkaar wassen of dezelfde bak delen is geen goede route voor FIV: in een rustig huis waar katten niet vechten, is het risico voor een huisgenoot laag, al blijft voorzichtigheid verstandig.

Paren is geen belangrijke route voor FIV, en een moederpoes geeft FIV maar zelden door aan haar kittens, het vaakst als ze zelf net besmet is.

Beide virussen gaan buiten de kat snel dood, binnen hooguit enkele uren. Ze reizen niet mee op handen, kleding of meubels, en gewone schoonmaakmiddelen en ontsmettingsmiddelen maken ze kapot. Voor besmetting is contact tussen katten nodig. Zeldzamere routes zijn een bloedtransfusie en besmette naalden of instrumenten, en daarom maken praktijken die tussen patiënten schoon.

Symptomen van kattenaids en kattenleukemie

Veel besmette katten laten maanden of jaren niets merken. Een kat die er gezond uitziet, kan het virus toch dragen en doorgeven, dus aan de symptomen alleen zie je niet of een kat besmet is.

De symptomen van kattenleukemie zijn vaak vaag: minder energie, afvallen, slechte eetlust, een doffe vacht, koorts, diarree, bleek of gelig tandvlees, dikke lymfeklieren en steeds terugkerende infecties.

De symptomen van kattenaids komen meestal van andere infecties: rood of pijnlijk tandvlees en een zere mond, niesziekte die maar aanhoudt, infecties van huid, ogen of blaas, diarree, dikke klieren en afvallen. Een besmette kat herstelt vaak traag van een infectie of een abces.

Bij allebei kunnen bloedarmoede, kanker zoals lymfoom en bij sommige katten zenuwproblemen voorkomen, zoals aanvallen, ander gedrag of ongelijke pupillen. Veel van deze tekenen hebben ook andere oorzaken, en niet elke ziekte van een besmette kat komt van het virus. De dierenarts zoekt dus elke keer de echte oorzaak. Bij een kat waarvan je weet dat hij besmet is, laat je elk teken van ziekte snel nakijken.

Kattenleukemie: progressief, regressief of abortief

Na contact met FeLV kan het drie kanten op. Abortief: de kat ruimt het virus op. Testen op het virus blijven negatief, en veel katten die het virus tegenkomen eindigen waarschijnlijk zo, vaak zonder dat iemand het ooit weet.

Regressief: het afweersysteem houdt het virus in toom maar ruimt het niet op. De kat scheidt geen besmettelijk virus uit en wordt zelden ziek door FeLV, maar het virus blijft verborgen in de cellen en kan later weer actief worden, bijvoorbeeld bij een ernstige ziekte of medicijnen die de afweer onderdrukken. Via een bloedtransfusie kan zo'n kat het virus wel doorgeven, dus hij is geen bloeddonor.

Progressief: het virus wordt niet onder controle gehouden. De kat scheidt virus uit in speeksel, neusvocht, urine, ontlasting en melk, is besmettelijk en overlijdt meestal binnen enkele jaren aan een ziekte door FeLV. Tot ongeveer een derde van deze katten krijgt lymfoom of een verwante bloedkanker; ook bloedarmoede, een zwakke afweer en een ontstoken mond komen veel voor.

Kittens hebben de grootste kans op progressieve kattenleukemie; volwassen katten zijn wat weerbaarder, al kan een kat op elke leeftijd besmet raken. Een kat kan in de loop van de tijd van patroon wisselen: een vroege positieve uitslag kan binnen ongeveer vier maanden regressief worden. Daarom herhaalt de dierenarts de test vaak.

Hoe kattenaids verloopt, en het laatste stadium

FIV verloopt meestal in drie fasen. Eerst een korte vroege fase, ongeveer één tot drie maanden na de besmetting, met wat koorts, minder eetlust en dikke klieren. Eigenaren merken dat vaak niet op. Daarna volgt een lange fase zonder klachten, die maanden tot vele jaren duurt; sommige katten komen er nooit uit.

In een latere fase kan de afweer zwakker worden. Ziekte komt dan vooral van andere infecties, zoals ontstoken tandvlees en infecties van huid, ogen, blaas of luchtwegen, en de kans op kanker stijgt.

Het laatste stadium van kattenaids is als een kat meerdere ernstige infecties of kankers tegelijk heeft, afvalt en slecht herstelt. Een kat leeft dan meestal nog hooguit een paar maanden. Dat eindstadium is waar het woord kattenaids vandaan komt, en lang niet elke kat met FIV bereikt het. Het verloop verschilt veel meer per kat dan hiv bij mensen, dus de test alleen zegt niet of en wanneer je kat ziek wordt.

Welke katten lopen het meeste risico?

Katten die naar buiten gaan, lopen meer risico op beide virussen, omdat ze andere katten tegenkomen en gebeten kunnen worden. Binnenkatten en gecastreerde katten raken minder vaak besmet. Voor FIV is het risico het grootst bij een niet-gecastreerde kater die buiten komt en vecht; volwassen katten zijn vaker besmet dan jonge.

Voor FeLV lopen kittens het meeste risico, net als katten die lang nauw contact hebben met besmette of onbekende katten, katten in groepen van vijf of meer, en katten die al ziek zijn. Katten met bijtwonden of abcessen en zieke katten testen vaker positief. In een asiel komen katten van overal samen, dus daar geldt elke nieuwe kat als mogelijk besmet.

Hoe vaak de virussen voorkomen, verschilt per streek. In een Europees onderzoek onder katten bij de dierenarts had ongeveer 2 op de 100 katten FeLV in het bloed, van minder dan 1 op de 100 in Noord-Europa tot ongeveer 5 op de 100 in Zuid-Europa. FeLV is de laatste decennia zeldzamer geworden door testen, vaccineren en meer binnenkatten; FIV komt ongeveer even vaak voor als vroeger.

De test op FIV en FeLV, en hoe je de uitslag leest

Dierenartsen gebruiken een bloedtest die ze in de praktijk kunnen doen, met een uitslag in ongeveer 15 minuten. Eén test zoekt naar FeLV (een eiwit van het virus) en naar FIV (antistoffen, de reactie van het lichaam op het virus) tegelijk. Laat testen als je een kat of kitten krijgt, na een beet van een kat waarvan je niets weet, voor een FeLV-vaccinatie en als je kat ziek is, ook als hij eerder negatief testte. Test een nieuwe kat voordat hij je andere katten ontmoet.

Te vroeg testen kan een onterecht negatieve uitslag geven. FeLV is meestal binnen ongeveer 30 dagen na het contact te zien, FIV-antistoffen binnen ongeveer 60 dagen. Na een recent contact herhaal je een negatieve test dus minstens 30 dagen (FeLV) of 60 dagen (FIV) na het laatste mogelijke contact; sommige bronnen houden voor FeLV 6 weken aan.

Een positieve sneltest laat je altijd bevestigen met een tweede test, zoals een laboratoriumtest of een PCR (een test op het erfelijk materiaal van het virus). Bij een gezonde kat met weinig risico is een positieve sneltest vaker fout, en een foute uitslag heeft grote gevolgen. Om progressieve van regressieve FeLV te onderscheiden, herhaalt de dierenarts de test na ongeveer 6 tot 12 weken en meet soms hoeveel virus er is.

Kittens jonger dan 6 maanden kunnen positief testen op FIV alleen door antistoffen van hun moeder. Zo'n kitten wordt om de 60 dagen opnieuw getest tot het 6 maanden is; is het daarna nog positief, dan is het waarschijnlijk besmet. Een FeLV-vaccinatie maakt een FeLV-test niet positief, maar een FIV-vaccinatie maakt een FIV-test wel positief. De dierenarts moet dus weten of een kat ooit tegen FIV is ingeënt.

Hoe oud wordt een kat met FIV of FeLV?

Daar is geen vast getal voor. Het hangt af van het virus, het soort besmetting, de leeftijd, andere ziekten en de zorg. De getallen hieronder zijn gemiddelden van groepen uit oudere onderzoeken, geen voorspelling voor jouw kat.

Kattenaids: in grote oudere onderzoeken leefden katten na de diagnose gemiddeld nog ongeveer 4,9 jaar, tegen ongeveer 6 jaar voor katten zonder het virus. Het verschilt enorm per kat, en veel katten met FIV halen een normale leeftijd, vooral als ze binnen leven en regelmatig worden nagekeken.

Progressieve kattenleukemie: in dezelfde onderzoeken was dat gemiddeld ongeveer 2,4 jaar. Ongeveer de helft van de besmette katten was binnen 2 jaar overleden en de meeste binnen 3. Kittens gaan sneller achteruit, en sommige volwassen katten blijven jaren goed. Katten met regressieve FeLV blijven meestal gezond; in één ziekenhuisonderzoek leefden ze ongeveer even lang als katten zonder het virus.

Katten met een van beide virussen kunnen ook op hoge leeftijd aan iets heel anders overlijden. Een keuze voor behandeling of voor inslapen hoort nooit alleen op de testuitslag te rusten, maar op hoe het met je kat gaat.

Behandeling en verzorging van een kat met FIV of FeLV

Geen medicijn haalt FeLV of FIV uit het lichaam. De zorg bestaat vooral uit regelmatige controles, goed voer, bescherming tegen parasieten, snelle behandeling van andere infecties en een rustig leven binnen. Dierenartsen behandelen infecties bij een positieve kat vroeg en soms langer, en geven soms antibiotica rond een gebitsbehandeling of operatie. Verder hangt de behandeling af van de klachten, zoals hulp bij bloedarmoede of behandeling van een tumor.

Er zijn antivirale middelen en middelen voor de afweer geprobeerd. Sommige dierenartsen gebruiken een hiv-middel bij een zwaar ontstoken mond of zenuwproblemen door FIV, maar het is niet aangetoond dat katten daardoor langer leven, en het kan ernstige bijwerkingen geven, zoals bloedarmoede. Interferon heeft in goede onderzoeken geen duidelijk voordeel laten zien.

Een besmette kat die gezond is, gaat minstens twee keer per jaar op controle, met het gewicht genoteerd, en heeft minstens één keer per jaar bloed- en urineonderzoek en een ontlastingscontrole. Andere vaccinaties gaan door, bij voorkeur met geïnactiveerde vaccins. Geef compleet, gekookt of kant-en-klaar voer, en geen rauw vlees, rauwe eieren of rauwe melk: een zwakke afweer kan de kiemen daarin slecht aan.

Castreren of steriliseren wordt aangeraden voor besmette katten: het remt vechten en verspreiden, en een rustig huis is beter voor de kat. Fok niet met een besmette poes. Zorg kan duur worden als je kat andere ziekten krijgt, dus bespreek de kosten met je dierenarts en kijk naar een verzekering voordat er een diagnose is.

Het vaccin tegen kattenleukemie, en waarom er geen FIV-vaccin is

Er is een vaccin tegen FeLV, het leucosevaccin. Het beschermt katten die het virus nog niet hebben en doet niets voor een kat die al besmet is. Daarom wordt een kat eerst getest en alleen ingeënt als hij negatief is.

Richtlijnen verschillen in hoe belangrijk ze het vinden. Sommige adviseren het voor alle kittens en voor katten met blijvend risico, andere zien het als keuzevaccin voor katten die risico lopen. Het meeste voordeel hebben kittens, katten die vrij naar buiten gaan, katten uit groepen of asielen en katten die samenwonen met een kat met FeLV of met een onbekende status. Een volwassen binnenkat die alleen woont of met katten zonder het virus, heeft het na de eerste jaren misschien niet meer nodig. Je dierenarts beslist met je mee.

Kittens krijgen het meestal twee keer, vanaf ongeveer 8 weken en 3 tot 4 weken na elkaar, met een herhaling een jaar later. Daarna kijkt de dierenarts elk jaar of het risico er nog is. Het vaccin beschermt niet elke kat voor 100 procent, dus testen en weinig contact met onbekende katten blijven belangrijk. Zeer zelden geeft het vaccin een gezwel op de prikplek; meld een bultje daar bij je dierenarts.

In Europa is op dit moment geen vaccin tegen FIV te koop. Er was er een in Noord-Amerika tot ongeveer 2015, en in een paar landen zoals Australië en Japan wordt het nog gebruikt. Experts raadden het niet breed aan, omdat de bescherming onzeker was en ingeënte katten positief testen op FIV. Is een kat ooit tegen FIV ingeënt, laat dat dan in zijn papieren en chipregistratie zetten.

Samenleven met een kat met FIV of FeLV

Houd een kat met FeLV of FIV binnen, of in een veilig afgesloten tuin of balkon. Dat beschermt andere katten tegen het virus, en je eigen kat tegen infecties van buiten. Een positieve kat kan thuis een normaal, gelukkig leven hebben, met een rustige dagindeling, vers water, een veilig huis en vaste controles.

Kat met kattenleukemie: houd hem gescheiden van katten zonder het virus, zonder gedeelde bakken of kattenbak. Hij woont het best als enige kat of met andere katten met FeLV. Ook door een hek heen kan vriendelijk contact FeLV overbrengen, en een vaccin bij de andere kat is alleen niet genoeg.

Kat met kattenaids: richtlijnen zeggen dat besmette en niet-besmette katten het best gescheiden leven. In de praktijk wonen rustige, gecastreerde volwassen katten die niet vechten vaak samen met heel weinig risico. Laat ze langzaam kennismaken, houd ze in de gaten en overleg met je dierenarts voordat je beslist. Neem geen nieuwe kat in huis als je katten vechten.

Test alle katten in huis als er één positief blijkt, want een besmetting komt vaak pas aan het licht als katten al jaren samenwonen. Katten die met een positieve kat wonen, worden ongeveer eens per jaar getest. Na het overlijden van een positieve kat kan er een nieuwe kat komen: maak bakken, kattenbak, mand en speelgoed schoon of vervang ze, en test de katten die er al zijn. Voor logeren is een vertrouwde oppas thuis vaak rustiger dan een pension.

Is kattenaids besmettelijk voor mensen of honden?

Nee. Beide virussen besmetten alleen katten. FIV is familie van hiv, maar er is geen enkel bewijs dat het mensen besmet of ziek maakt, en hiv besmet geen katten. Van FeLV is ook niet bekend dat het op mensen overgaat, en geen van beide besmet honden of andere huisdieren.

Een kat met een zwakke afweer kan wel andere infecties hebben. Was dus je handen na het verzorgen van een zieke kat, en vraag je huisarts om advies als iemand in huis een zwakke afweer heeft.

Een kat adopteren met FIV, FeLV of een onbekende status

Vraag naar de testuitslag als je een kat adopteert. Veel asielen testen elke kat, maar niet allemaal. Een kat waarvan de status onbekend is, laat je testen voordat hij andere katten ontmoet, en nog een keer later als de eerste test kort na een mogelijk contact was. Asielen testen een negatieve kat vaak na ongeveer 6 weken opnieuw.

Katten met FIV vinden vaak een goed thuis en doen het daar meestal goed, als binnenkat. Een kat met FeLV woont het best als enige kat of met een andere kat met FeLV, en gaat niet naar buiten. Bespreek de zorg en de kosten vooraf met een dierenarts.

Wat dierenartsen meestal adviseren

Dit is wat dierenartsen meestal adviseren, en wat per land verschilt. Jouw dierenarts kan iets anders adviseren, afgestemd op je kat.

  1. Zodra je een kat of kitten krijgt, voordat hij andere katten ontmoet

    Testen op FeLV en FIV (één bloedtest), ook als je geen andere katten hebt.

    Er kan later een kat bij komen. Je dierenarts kan anders adviseren.

  2. 30 dagen na het laatste mogelijke contact met FeLV

    De FeLV-test herhalen als de eerste test kort na het contact was, of de kat veel risico loopt.

    Sommige bronnen houden 6 weken aan. Je dierenarts kan anders adviseren.

  3. 60 dagen na het laatste mogelijke contact met FIV

    De FIV-test herhalen.

    Antistoffen hebben weken nodig om te verschijnen, soms langer. Je dierenarts kan anders adviseren.

  4. Na een positieve FeLV-sneltest

    Bevestigen met een tweede test (laboratorium of PCR), daarna na ongeveer 6 tot 12 weken opnieuw testen om te zien of de besmetting progressief of regressief is.

    Tot dan geldt de kat als mogelijk besmettelijk. Je dierenarts kan anders adviseren.

  5. Kitten jonger dan 6 maanden met een positieve FIV-test

    Om de 60 dagen opnieuw testen tot het kitten 6 maanden is.

    Nog positief na 6 maanden betekent waarschijnlijk besmet. Je dierenarts kan anders adviseren.

  6. Kitten: vanaf 8 weken, 3 tot 4 weken later, en met 1 jaar

    Het FeLV-vaccin (na een negatieve test), als deel van de kittenvaccinaties.

    Een Europese richtlijn noemt 8 tot 9 en 12 weken. Je dierenarts kan anders adviseren.

  7. Volwassen kat: elk jaar of om de 2 tot 3 jaar

    Het FeLV-vaccin herhalen, alleen als het risico blijft.

    Elk jaar voor buitenkatten en katten die samenwonen met een kat met FeLV of een onbekende kat; minder vaak bij weinig risico. Vraag bij een echte binnenkat of het nog nodig is. Je dierenarts kan anders adviseren.

  8. Om de 6 maanden, voor een besmette kat

    Een volledige controle met het gewicht genoteerd. Minstens één keer per jaar bloed, urine en ontlasting.

    Je dierenarts kan anders adviseren.

  9. Elk jaar, zolang je kat met een besmette kat woont

    De andere katten in huis opnieuw testen.

    Ook gescheiden of ingeënte katten, als het contact blijft. Je dierenarts kan anders adviseren.

Wat geldt in jouw land

Meer landen volgen.

Goed om te weten

  • In een Europees onderzoek uit 2016 en 2017 onder katten bij de dierenarts testte geen van de 356 Nederlandse katten positief op FeLV. Dat is een momentopname van katten bij de dierenarts, geen belofte dat FeLV hier niet voorkomt.
  • Een kleine Utrechtse studentenscriptie uit 2018 vond FIV-antistoffen bij 6 van 121 huiskatten (5 procent) en FeLV bij 4 van 121 (3,3 procent). De groep was klein en niet willekeurig, dus zie het alleen als een ruwe aanwijzing.

Woorden die je daar tegenkomt

kattenleukemie / leucose
: FeLV, het feliene leukemievirus
kattenaids
: FIV, het feliene immunodeficiëntievirus (een bijnaam die niet helemaal klopt)
leucosevaccin
: het vaccin tegen FeLV
sneltest / snaptest
: de bloedtest op FeLV en FIV in de praktijk

Zo zorg je voor een kat met FIV of FeLV, en voor je andere katten

  • Laat een nieuwe kat of kitten op FeLV en FIV testen voordat hij andere katten ontmoetBesmette katten kunnen jaren gezond lijken, en je andere katten zijn alleen beschermd als je de status weet.
  • Vraag bij adoptie of aankoop naar de testuitslag en het vaccinatieboekjeEen tegen FIV ingeënte kat test positief, dus de dierenarts heeft de geschiedenis nodig om de uitslag te lezen.
  • Houd een positieve kat binnen of in een veilig afgesloten tuin of balkonDat beschermt andere katten, en je kat zelf tegen infecties van buiten.
  • Maak het huis katveilig als een buitenkat binnen moet blijvenSluit ramen, zet het kattenluik op slot, houd de wasmachine dicht en geef verstopplekken, krabpalen en een rustige kattenbak.
  • Geef een kat met FeLV eigen bakken en een eigen kattenbak, uit de buurt van andere kattenGedeelde bakken zijn een van de belangrijkste routes van FeLV.
  • Plan om de 6 maanden een controle en laat het gewicht noterenAfvallen is vaak het eerste teken dat het slechter gaat.
  • Houd ontworming, vlooienbestrijding, vaccinaties en gebitszorg bijEen besmette kat kan slecht tegen infecties, en tandvleesontsteking komt veel voor.
  • Geef compleet, gekookt of kant-en-klaar voer, geen rauw vlees, rauwe eieren of rauwe melkEen zwakke afweer kan de kiemen in rauw voer slecht aan.
  • Laat een besmette kat castreren of steriliserenDat remt zwerven en vechten, en daarmee het verspreiden van het virus.
  • Laat de andere katten in huis testen als er één positief blijktEen besmetting komt vaak pas aan het licht als katten al jaren samenwonen.
  • Bewaar het vaccinatieboekje, ook een FIV-vaccin, en laat je kat chippenMet de chip en de papieren kan een dierenarts of asiel de status goed lezen.
  • Maak bakken, mand, kattenbak en speelgoed schoon of vervang ze voordat er een nieuwe kat komtHet virus gaat buiten de kat snel dood, maar zo weet je het zeker, en er kunnen andere kiemen zijn.
  • Vraag naar kosten en verzekering voordat er een diagnose isZiekte bij een besmette kat behandelen kan duur zijn.

Doe dit nooit

  • Een kat met FeLV of FIV vrij naar buiten laten of met andere katten laten omgaanHij kan het virus doorgeven en loopt zelf infecties op.
  • Een kat tegen FeLV laten inenten voordat hij negatief heeft getestHet vaccin doet niets voor een besmette kat.
  • Op één test of een vaccinatieboekje vertrouwen om te zeggen dat een kat vrij isEen vroege besmetting kan gemist worden, en een positieve sneltest kan fout zijn.
  • Rauw vlees, rauwe eieren of rauwe melk geven aan een besmette katDe zwakke afweer kan de kiemen daarin slecht aan.
  • Fokken met een besmette poesZe kan FeLV aan haar kittens doorgeven; steriliseren wordt aangeraden zodra ze sterk genoeg is voor de operatie.
  • Bakken of een kattenbak laten delen door een kat met FeLV en andere kattenNauw contact en gedeelde bakken zijn de belangrijkste routes van FeLV.
  • Een kat met FeLV, ook een regressieve, als bloeddonor gebruikenEen regressieve kat kan het virus via bloed nog doorgeven.
  • Alleen vanwege een positieve test tot inslapen besluitenVeel besmette katten leven nog jaren. De keuze hangt af van hoe het met je kat gaat, en die maak je samen met je dierenarts.
  • Een positieve FIV-test bij een jong kitten of een ingeënte kat zien als bewijs van besmettingAntistoffen van de moeder of van een vaccin maken de test ook positief.
  • Antivirale middelen of mensenmedicijnen geven zonder de dierenartsZe kunnen ernstige bijwerkingen geven, zoals bloedarmoede.
  • Een nieuwe kat erbij nemen als een kat met FIV vechtVechten is precies hoe FIV overgaat.
  • Verwachten dat antibiotica FeLV of FIV wegnemenAntibiotica behandelen andere infecties, niet de virussen.

Fabels en feiten

  • FabelEen kat die positief test, is ziek of gaat snel dood.

    FeitEen positieve test betekent besmetting, geen ziekte. Veel besmette katten blijven jaren gezond, al maakt FeLV het leven korter dan FIV.

  • FabelKattenaids betekent dat de kat snel doodgaat.

    FeitHet woord klopt niet helemaal. Veel katten met FIV bereiken nooit het eindstadium, en sommige worden net zo oud als andere katten.

  • FabelMensen of honden kunnen FeLV of FIV krijgen.

    FeitGeen van beide virussen besmet mensen, honden of andere dieren.

  • FabelFIV gaat over via samen eten, elkaar wassen of dezelfde kattenbak.

    FeitFIV gaat vooral over via diepe bijtwonden; rustige huisgenoten die niet vechten, geven het zelden door. FeLV is anders: dat gaat wel over via bakken en wassen.

  • FabelHet virus blijft in huis hangen, op handen en kleding.

    FeitBeide gaan binnen enkele uren buiten de kat dood en verdwijnen met gewone schoonmaakmiddelen.

  • FabelEen kitten dat positief test op FIV, is besmet.

    FeitAntistoffen van de moeder kunnen de test tot 6 maanden positief maken. Laat het kitten opnieuw testen.

  • FabelEen tegen FeLV ingeënte kat kan geen FeLV krijgen.

    FeitGeen vaccin beschermt elke kat. Ook een ingeënte kat heeft testen en weinig contact met besmette katten nodig.

  • FabelBinnenkatten zijn veilig voor FeLV en FIV.

    FeitHet risico is binnen lager, maar niet nul. FeLV kan van moeder op kitten overgaan, en één nieuwe kat kan het virus meebrengen.

  • FabelEén negatieve test betekent dat de kat voor altijd veilig is.

    FeitEen heel vroege besmetting kan gemist worden, en later contact kan altijd. Test opnieuw na een mogelijk contact en voor een vaccinatie.

  • FabelAntibiotica genezen FeLV of FIV.

    FeitAntibiotica behandelen andere infecties, niet de virussen.

  • FabelEen besmette kat moet ingeslapen worden.

    FeitDe test alleen is daar geen reden voor. Veel besmette katten leven nog jaren.

  • FabelAlleen jonge katten krijgen FeLV.

    FeitKittens lopen het meeste risico, maar ook oudere katten kunnen besmet raken.

Wist je dat?

  • Familie van hiv, maar alleen bij katten

    FIV is net als hiv een lentivirus en wordt gebruikt in onderzoek, maar het besmet alleen katten en geen mensen.

  • FeLV wordt zeldzamer, FIV niet

    Testen, vaccineren en meer binnenkatten hebben FeLV de laatste decennia teruggedrongen. FIV komt ongeveer even vaak voor als toen het in 1986 werd ontdekt.

  • Veel katten ruimen FeLV op

    Dat een kat het virus zelf opruimt, wordt gezien als de meest waarschijnlijke afloop na contact.

  • Positief zonder virus

    In een onderzoek testten alle kittens van ingeënte, niet-besmette moeders kort na de geboorte positief op FIV, en met 12 weken waren ze allemaal negatief.

Wanneer naar de dierenarts?

  • Spoed: ga nuDezelfde dag: een pasgeboren of heel jong kitten dat koud is, uitdroogt, niet drinkt of wegkwijnt
  • Snel naar de dierenartsSnel: afvallen, bleek of gelig tandvlees, een pijnlijke mond, dikke klieren of een bult, koorts of diarree die blijft, infecties die steeds terugkomen, aanvallen of andere zenuwtekenen, of elk teken van ziekte bij een kat waarvan je weet dat hij besmet is
  • Bij de volgende controleVraag om een test: voordat een nieuwe kat thuiskomt, na een beet van een onbekende kat en voor een FeLV-vaccinatie
  • Bij de volgende controleNa een positieve test: vraag om een bevestigende test en een plan voor controles, je andere katten en de leefwijze van je kat
  • Geen haastOm de 6 maanden voor een besmette kat, en eens per jaar voor de katten die met hem wonen

Vraag het je dierenarts

Wij leggen uit, je dierenarts adviseert. Neem deze vragen mee:

  1. 1Is mijn kat op FeLV en FIV getest, en wanneer? Moeten we de test herhalen, en met welke methode?
  2. 2Als de uitslag positief is: met welke tweede test bevestigen we het, en wanneer herhalen we? Kan een PCR helpen om progressieve van regressieve FeLV te onderscheiden?
  3. 3Kan de positieve FIV-test van mijn kitten van de antistoffen van zijn moeder komen, en wanneer testen we opnieuw?
  4. 4Heeft mijn kat ooit een FIV-vaccin gehad, en wat betekent dat voor de uitslag?
  5. 5Heeft mijn kat het FeLV-vaccin nodig, gezien waar hij woont en komt? Moet hij eerst getest worden, en hoe vaak herhalen we?
  6. 6Moeten mijn andere katten getest of ingeënt worden, en kunnen ze bij elkaar blijven?
  7. 7Hoe vaak moet mijn positieve kat op controle, met bloed- en urineonderzoek, en waar let ik tussendoor op?
  8. 8Bij welke tekenen moet ik meteen komen?
  9. 9Raad je castreren of steriliseren aan, en wat doen we aan gebitszorg en parasieten?
  10. 10Wat kunnen we de komende jaren verwachten, en hoe beoordelen we samen de levenskwaliteit van mijn kat?
  11. 11Wat kosten de controles en behandelingen, en is mijn kat verzekerd?

Ben je dierenarts of werk je in een dierenkliniek?

We bouwen een overzicht van dierenartsen, zodat katteneigenaren een praktijk in de buurt vinden. Schrijf ons, dan nemen we jullie praktijk op in het register.

Schrijf ons
Of kopieer het adres[email protected]

Vragen die mensen stellen

  • Wat is kattenaids (FIV)?

    FIV (het feliene immunodeficiëntievirus, kattenaids) is een virus dat het afweersysteem van een kat verzwakt. Het is familie van hiv, maar besmet alleen katten. Het is niet te genezen, maar veel katten met FIV blijven met goede zorg jarenlang gezond.

  • Wat is kattenleukemie (FeLV)?

    FeLV (het feliene leukemievirus) verzwakt de afweer en kan bloedarmoede en kanker zoals lymfoom geven. Het gaat over bij nauw contact. Sommige katten ruimen het op, sommige houden het verborgen en sommige worden er progressief ziek van. Het is niet te genezen.

  • Wat zijn de symptomen van kattenaids (FIV)?

    Veel katten laten jarenlang niets merken. Latere symptomen komen van andere infecties: ontstoken tandvlees, niesziekte die blijft, infecties van huid of ogen, diarree, dikke klieren en afvallen. Traag herstellen van infecties is een aanwijzing. Zeker weten kan alleen met een test.

  • Wat zijn de symptomen van kattenleukemie (FeLV)?

    Vaak vaag: minder energie, afvallen, slechte eetlust, een doffe vacht, koorts, diarree, bleek of gelig tandvlees, dikke klieren, een ontstoken mond en steeds terugkerende infecties. Ook kanker en zenuwproblemen komen voor. Deze tekenen hebben veel oorzaken, dus er is een test nodig.

  • Hoe krijgt een kat FIV?

    Vooral via diepe bijtwonden van een besmette kat, meestal bij een gevecht. Samen eten of elkaar wassen is geen goede route, en een moederpoes geeft het zelden door aan haar kittens.

  • Hoe krijgt een kat FeLV?

    Door nauw contact met een besmette kat: elkaar wassen, gedeelde bakken en kattenbakken, zogen en soms een beet. Een moederpoes kan het voor de geboorte of via haar melk aan haar kittens doorgeven.

  • Is kattenaids besmettelijk voor mensen?

    Nee. FIV besmet alleen katten; er is geen bewijs dat het mensen besmet, en FeLV ook niet. Een zieke kat kan wel andere kiemen hebben, dus was je handen na het verzorgen.

  • Is kattenaids besmettelijk voor andere katten?

    Ja, vooral via diepe beten. Rustige, gecastreerde katten die niet vechten, besmetten elkaar zelden, en het virus blijft niet lang in huis.

  • Kan een kat met FIV met andere katten samenleven?

    Richtlijnen zeggen dat besmette en niet-besmette katten het best gescheiden leven. Veel rustige, gecastreerde volwassen katten die niet vechten, wonen toch samen met weinig risico. Overleg met je dierenarts, laat ze langzaam kennismaken en test de andere katten.

  • Hoe oud wordt een kat met FIV?

    Dat verschilt veel. Oudere onderzoeken vonden gemiddeld ongeveer 4,9 jaar na de diagnose, maar veel katten met FIV halen een normale leeftijd. Binnen leven, vaste controles en snelle behandeling van infecties helpen.

  • Hoe lang leeft een kat met FeLV?

    Katten met progressieve FeLV leven meestal hooguit enkele jaren: oudere onderzoeken vonden gemiddeld ongeveer 2,4 jaar na de diagnose, en sommige blijven langer goed. Bij een regressieve besmetting gaat het meestal beter. Een gemiddelde is geen belofte voor één kat.

  • Wat is het laatste stadium van kattenaids?

    In het laatste stadium heeft de kat meerdere ernstige infecties of kankers tegelijk, valt af en herstelt slecht. Hij leeft dan meestal nog hooguit een paar maanden. Niet elke kat met FIV komt zo ver. Je dierenarts helpt je beoordelen hoe comfortabel je kat nog is.

  • Is er een behandeling voor kattenaids of kattenleukemie?

    Geen behandeling haalt het virus weg. Dierenartsen behandelen andere infecties en klachten vroeg en houden je kat gezond met controles en goede zorg. Sommige antivirale middelen worden in bepaalde gevallen gebruikt, maar ze hebben bijwerkingen en het is niet aangetoond dat katten er langer door leven.

  • Hoe wordt een kat getest op FIV en FeLV?

    Met een bloedtest bij de dierenarts die FeLV en FIV tegelijk bekijkt, met een uitslag binnen een kwartier. Een positieve uitslag wordt met een tweede test bevestigd, en een negatieve uitslag na een recent contact wordt na 30 dagen (FeLV) of 60 dagen (FIV) herhaald.

  • Kan een kitten positief testen op FIV zonder besmet te zijn?

    Ja. Kittens dragen tot 6 maanden antistoffen van hun moeder, die de test positief kunnen maken. De dierenarts test om de 60 dagen opnieuw tot het kitten 6 maanden is.

  • Is er een vaccin tegen kattenleukemie, en wat kost het?

    Ja, het leucosevaccin. Het wordt alleen gegeven aan katten die negatief testten, meestal kittens (twee keer, met een herhaling na een jaar) en volwassen katten die risico lopen. Het beschermt niet elke kat. De prijs verschilt per praktijk, dus vraag je dierenarts om een prijs.

  • Is er een vaccin tegen kattenaids (FIV)?

    In Europa op dit moment niet. In Noord-Amerika was er een tot ongeveer 2015, en in een paar andere landen wordt het nog gebruikt. Ingeënte katten testen positief op FIV, waardoor latere tests moeilijk te lezen zijn.

  • Kan een ingeënte kat samenwonen met een kat met FeLV?

    Richtlijnen zeggen: ent de niet-besmette kat in en houd de katten toch gescheiden, want het vaccin beschermt niet elke kat. Overleg met je dierenarts.

  • Moet ik een kat met FeLV of FIV laten inslapen?

    Een positieve test alleen is geen reden. Veel katten blijven nog maanden of jaren goed. De keuze hangt af van hoe het met je kat gaat en zijn levenskwaliteit, en die maak je samen met je dierenarts. Lees ook wanneer je een kat laat inslapen.

  • Is kattenleukemie pijnlijk voor een kat?

    Het virus zelf wordt niet als pijnlijk beschreven, maar sommige problemen die het geeft wel, zoals een ontstoken mond, die pijn, slechte eetlust en tandverlies kan geven, en kanker. Veel katten hebben een tijd geen klachten. Vertel je dierenarts over elke pijn of verandering.

  • Waarom krijgen katten kattenleukemie?

    Omdat ze het virus oplopen via nauw contact met een besmette kat of van hun moeder. Kittens, buitenkatten en katten in groepen lopen meer risico. Sommige katten ruimen het virus na contact zelf op.

  • Kan een hond kattenaids of kattenleukemie krijgen?

    Nee. Beide virussen besmetten alleen katten.

  • Moet ik mijn kat laten testen?

    Dierenartsen raden testen aan als je een kat krijgt, na een beet of ander contact, voor een FeLV-vaccinatie en als je kat ziek is. Ook voordat er een nieuwe kat bij komt, is het verstandig.

  • Kan ik een kat met FIV of FeLV adopteren?

    Veel katten met FIV doen het goed in een huis als binnenkat. Katten met FeLV wonen het best als enige kat of met andere katten met FeLV. Vraag het asiel naar de testuitslag en praat met een dierenarts over de zorg en de kosten.

Lees ook

Een kat in huis?

Registreer je kat gratis bij SpotKat, met foto's en chipnummer bij elkaar.