SpotKat
Een zilvergrijze cyperse kat zit op een houten traptree in een lichte gang en kijkt je rustig aan met half dichte ogen

Waarom staart mijn kat naar mij, en wat betekent een langzame knipoog?

Een kat staart om te kijken, om iets te vragen of omdat hij zich veilig voelt, en een langzame knipoog is een rustig, vriendelijk signaal.

Staart je kat je aan? Meestal staart hij naar je omdat jij het interessantste in de kamer bent, of omdat hij hoopt op eten, spel of aandacht. Een langzame, slaperige knipoog betekent dat hij ontspannen en vriendelijk is, dus knipper langzaam terug. Een harde blik met een stijf lijf is een waarschuwing: kijk weg en geef hem ruimte. Een nieuwe manier van staren, of een oudere kat die naar de muur staart, is iets om aan je dierenarts te vertellen.

Meestal normaal. Staren en langzaam knipperen zijn normaal. Alleen staren dat nieuw is, steeds doorgaat of samengaat met andere veranderingen, of knijpen met de ogen dat blijft, hoort bij de dierenarts.

Wat is een langzame knipoog?

  1. 1

    Wat een langzame knipoog is

    Een langzame knipoog is niet één lange knipper. Onderzoekers beschrijven het als een reeks halve knippers, waarbij het ooglid naar het andere toe beweegt zonder het oog te sluiten, gevolgd door een oog dat smal of dicht blijft. In de onderzoeken telde het als langzame knipoog als het oog langer dan een halve seconde dicht was. Katten knipperen minder vaak dan mensen, dus een kat die je blik vasthoudt, kan intenser overkomen dan hij bedoelt.

  2. 2

    Waarom katten knipperen, en het derde ooglid

    Knipperen beschermt het oog tegen stof en stootjes, veegt vuiltjes weg en verdeelt traanvocht over het oog. Katten hebben ook een dun derde ooglid in de binnenste ooghoek. Dat zie je meestal alleen als de kat heel slaperig of ontspannen is, of als hij ziek is. Zie je het vaak, vraag het dan aan de dierenarts.

  3. 3

    Pupillen reageren op licht, niet alleen op stemming

    Een gezonde kat heeft zwarte, spleetvormige pupillen die even groot zijn, groter worden in het donker en kleiner in fel licht. Ze veranderen ook met gevoel: angst, opwinding, spel en pijn maken ze groot, en focus of agressie kan ze smal maken. Omdat licht ze ook verandert, zeggen pupillen alleen nooit hoe je kat zich voelt. Lees ze samen met de oren, de staart en het lijf.

Lees de ogen van je kat

  • Langzame knipoog: ogen worden smal, gaan een halve seconde of langer dicht en weer open

    Langzame knipoog: ogen worden smal, gaan een halve seconde of langer dicht en weer open

    Een vriendelijk, ontspannen bericht en geen dreiging. In onderzoek knipperden katten vaker langzaam terug nadat een mens dat deed. Het is geen bewijs van liefde.

    BlijJe mag naar hem toe
  • Strakke blik zonder knipperen, stijf lijf, oren plat of naar achteren

    Strakke blik zonder knipperen, stijf lijf, oren plat of naar achteren

    Een dreiging of uitdaging. Hij is gespannen en kan blazen, grommen of uithalen. Kijk weg, loop weg en geef hem ruimte.

    BoosLaat hem even met rust
  • Wijd open ogen en grote pupillen, ineengedoken, oren opzij of naar achteren

    Wijd open ogen en grote pupillen, ineengedoken, oren opzij of naar achteren

    Bang of niet op zijn gemak, en hij wil je niet dichtbij. Geef afstand en een uitweg.

    BangLaat hem even met rust
  • Ogen half dicht, zware oogleden, kleine pupillen, los lijf

    Tevreden of slaperig. Knijpen met ontspannen oren en snorharen is een goed humeur.

    OntspannenJe mag naar hem toe
  • Langzame knipoog, en dan kijkt hij weg of antwoordt niet

    Nog steeds een teken van rust. Een kat die zenuwachtig of net geadopteerd is, kan zich overvallen voelen door plotselinge aandacht. Zie het niet als een afwijzing.

    OntspannenJe mag naar hem toe
  • Ogen open, kleine pupillen, ontspannen gezicht, oren naar voren

    Nieuwsgierig en geïnteresseerd: hij verzamelt informatie.

    NieuwsgierigJe mag naar hem toe
  • Grote pupillen bij een kat die jou of een speeltje volgt, lijf laag, staartpuntje trilt

    Speelse of jagende aandacht voor iets wat beweegt. Geen dreiging voor jou als het lijf los is.

    SpeelsJe mag naar hem toe
  • Pupillen als smalle spleetjes terwijl hij jou of een andere kat strak aankijkt, lijf stijf

    Kan een aanvallende blik zijn, maar ook fel licht of focus. Lees het lijf: stijf en stil is een waarschuwing.

    GeïrriteerdRustig aan
  • Eén of beide ogen langer dan een paar minuten half of helemaal dicht, met tranen, roodheid of krabben

    Pijn of een oogprobleem, geen bericht aan jou. Ga dezelfde dag naar de dierenarts.

    OnzekerRustig aan
  • Een bleek vliesje over de binnenste ooghoek, vaak te zien

    Meestal alleen te zien als de kat heel slaperig of ontspannen is. Zie je het vaak, dan kan er iets met zijn gezondheid zijn.

    OnzekerRustig aan
  • Lijf laag en stil, snorharen naar voren, staartpuntje trilt

    Jagende of speelse aandacht voor iets wat beweegt.

    Op jachtJe mag naar hem toe
  • Stijf lijf, oren plat, staart zwiept, blokkeert een deur of de kattenbak

    Een confrontatie of waarschuwing. Stop wat je doet en onderbreek de blik.

    BoosLaat hem even met rust

Waarom staart een kat je aan?

Gedrag en omgeving

  • Nieuwsgierig: jij bent interessant

    De meest voorkomende reden

    Katten kijken wat hun mensen doen. Jouw bewegingen voorspellen eten, spel, slapen, bezoek en weggaan, en jij bent het interessantste in de kamer. Een rustige, stille blik met een ontspannen gezicht is meestal gewoon kijken en informatie verzamelen.

    Zo zie je het
    • Ontspannen lijf, oren naar voren of opzij
    • Ogen open, pupillen niet groot
    • Knippert af en toe, kijkt soms weg en weer terug
  • Hij vraagt om eten, aandacht, spel of de deur

    Heel vaak

    Een kat die ooit een snoepje, een aai of een open deur kreeg na het staren, leert dat staren werkt. Omdat hij het geleerd heeft, staart hij vaak naar de plek waar het om gaat: de voerbak, de koelkast, de dichte deur, een speeltje. Gaat hij meer staren naarmate het vaker werkt, dan wordt het staren beloond.

    Zo zie je het
    • Kijkt naar jou en dan naar de bak, de deur of het speeltje
    • Zit dichtbij en alert, miauwt misschien of loopt je achterna
    • Staart op vaste tijden, zoals voor het eten
  • Hij kijkt naar je als je slaapt: ontbijt en ritme

    Vaak

    Een kat die naar je zit te staren terwijl je slaapt, of vlak voor je wakker wordt, leest meestal een vast moment af: voor hem betekent een mens die wakker wordt eten, spel of gezelschap. 's Nachts en 's ochtends zijn katten ook het wakkerst. Geen enkele bron zegt dat hij je controleert of dat het gevaarlijk is.

    Zo zie je het
    • Staart vanaf het bed, een plank of de deuropening
    • Wordt dringender rond je gewone wektijd
    • Ontspannen lijf
  • Hij voelt zich veilig bij jou

    Vaak

    Een kat die je blik vasthoudt en dan langzaam knippert of wegkijkt, laat zien dat hij op zijn gemak is. Cats Protection merkt op dat katten onderling geen oogcontact nodig hebben om te praten, dus een kat die jou wil aankijken, zegt iets over jullie band. Een kat die vanaf een stoel, plank of deuropening kijkt, wil misschien ook gewoon bij je zijn terwijl hij zelf de afstand bepaalt.

    Zo zie je het
    • Langzame knipoog, ontspannen ogen, zacht gezicht
    • Spint misschien, geeft kopjes of blijft dichtbij
    • Kijkt na het contact rustig weg
  • Hij volgt iets wat beweegt: jagen of spelen

    Vaak

    Het lijkt alsof hij naar jou staart, maar eigenlijk volgt hij een bewegende hand, een koord, een lichtje, een insect of een geluid achter je. Katten zijn jagers die zitten en wachten, dus een laag, stil lijf met snorharen naar voren en een trillend staartpuntje betekent volle aandacht voor een doelwit. Bij het spelen worden de pupillen vaak groot.

    Zo zie je het
    • Lijf laag, snorharen naar voren, staartpuntje trilt
    • Ogen volgen een kleine beweging, niet je gezicht
    • Grote pupillen, klaar om te springen
  • Hij voelt zich onzeker of bang

    Soms

    Een kat die je heel scherp in de gaten houdt, kan angstig zijn, bijvoorbeeld na veranderingen in huis, als hij als volwassen kat geadopteerd is, of als hij als kitten weinig mensen heeft leren kennen. Angst zie je aan de rest van het lijf: grote ogen, een ineengedoken houding, oren opzij of naar achteren, het gewicht naar achteren. Staren kan ook volgen op iets stressvols, zoals een wasbeurt of een bezoek aan de dierenarts.

    Zo zie je het
    • Grote ogen en grote pupillen, ineengedoken of gebogen lijf
    • Oren opzij of naar achteren, staart weggestopt
    • Stil, bevriest soms en kijkt weg en weer terug
  • Een harde blik als dreiging

    Soms, vooral tussen katten

    Tussen katten is een strakke blik zonder knipperen een uitdaging, en vaak gaat die vooraf aan een confrontatie. De kat die toegeeft, kijkt weg of knippert. Een stijf lijf, platte oren, een zwiepende staart of grommen betekent dat het serieus is: lees ook waarom een kat blaast en gromt. Katten staan liever tegenover elkaar dan dat ze vechten, maar als geen van beide wijkt, kan het toch een gevecht worden. Veel katten voelen ook de strakke blik van een mens als dreiging, vooral van iemand die ze niet kennen.

    Zo zie je het
    • Stijf lijf, oren plat of naar achteren, staart zwiept
    • Pupillen heel smal of heel groot, gromt of blaast misschien
    • Houdt de blik vast zonder knipperen, blokkeert een doorgang
  • Hij staart naar de muur of naar niets: kleine geluiden en beestjes

    De gewone reden

    Dit is meestal onschuldig. Katten zien kleine insecten en bewegingen die mensen missen, en ze horen van ongeveer 80 Hz tot 85.000 Hz. Hij reageert dus misschien op een geluid achter de muur, in de leidingen of van een muis of insect. Een kat die naar één plek kijkt, kan ook een prooi zoals een spin volgen en wachten op het moment om te springen.

    Zo zie je het
    • Oren draaien naar de plek, staartpuntje trilt misschien
    • Stopt als het geluid of beestje weg is
    • Eet, slaapt en gebruikt de kattenbak verder gewoon

Lichamelijke oorzaken

  • Pijn aan het oog of last van licht

    Minder vaak

    Knijpt een kat zijn ogen samen terwijl hij dicht bij je of op schoot ligt, dan voelt hij zich prettig. Knijpt hij zonder reden, met een of beide ogen half of helemaal dicht, dan kan het pijn zijn: een ontsteking, een verwonding of droge ogen laten katten knijpen, vaak met afscheiding, roodheid, een troebel oog of krabben aan het oog. Dat is geen bericht aan jou.

    Zo zie je het
    • Het knijpen duurt langer dan een paar minuten
    • Eén oog dicht, tranen, roodheid, afscheiding
    • Krabt aan het oog, derde ooglid zichtbaar
  • Een nieuwe blik bij een oudere kat

    Oudere katten

    Bij een oudere kat kan staren dat nieuw is, een teken zijn van slechter zien of van cognitieve disfunctie (kattendementie). Artrose, schildklierziekte, hoge bloeddruk en nierziekte kunnen er hetzelfde uitzien. Staren alleen is dus nooit een diagnose.

    Zo zie je het
    • In de war, gedesoriënteerd of 's nachts onrustig
    • Meer miauwen, plassen of poepen naast de bak
    • Slaapt, eet of zoekt contact anders dan vroeger
  • Staren naar de muur of in het niets: cognitieve disfunctie

    Oudere katten

    Bij een oudere kat kan lang naar een muur of in het niets staren een teken zijn van cognitieve disfunctie, meestal samen met andere veranderingen: in de war zijn, meer miauwen, 's nachts jammeren, plassen of poepen in huis, anders slapen of angstiger zijn. Wat achteruitgang kan rond 8 jaar beginnen, en duidelijke tekenen komen meestal na 11 jaar. In één onderzoek bij gewone dierenartspraktijken had bijna 30 procent van de katten van 11 tot 14 jaar tekenen, en bijna 50 procent van de katten boven de 15.

    Zo zie je het
    • Staart in het niets en is ook in de war of dwaalt rond
    • Miauwt harder of vaker, vooral 's nachts
    • Plast of poept naast de bak, slaapt op vreemde tijden
  • Staren samen met andere tekenen van ziekte

    Zeldzaam

    Dierenartsen en dierenwelzijnsorganisaties noemen pijn, schildklier- en nierziekte, slechter zien of horen, en epileptische aanvallen als oorzaken van een kat die ineens staart, nergens meer zin in heeft of afwezig lijkt. Een kat die staart en jou niet lijkt te merken, met trekkingen, kwijlen, een rimpelende huid of ineenzakken, moet naar de dierenarts. Gedrag kan uren of dagen voor een aanval al veranderen.

    Zo zie je het
    • Staart met trekkingen, kwijlen, een rimpelende huid of een glazige blik
    • Merkt je niet op, reageert niet als je roept
    • Vooraf onrustig, of juist ongewoon aanhankelijk of schuw

Wanneer en waar staart je kat?

Je kat kijkt naar je als je slaapt, of 's ochtends naar het bed
Meestal een vast moment: jij die wakker wordt betekent ontbijt, spel of gezelschap. Zorg 's avonds voor eten, water, een schone bak en spel, en beloon het staren niet met eten zodra je wakker bent. Een kat die rustig aan het voeteneind zit, is er gewoon.
Je kat staart 's nachts naar je
Katten zijn wakker in de schemering en 's nachts, en een mens is een vaste bron van eten en spel. Een ontspannen blik is een vraag. Staart een oudere kat en is hij ook in de war en jammert hij, ga dan naar de dierenarts.
Bij de voerbak, de koelkast, een dichte deur of een speeltje
Een aangeleerde vraag om eten, een open deur of spel. Op een echte behoefte ingaan is prima, maar wie elke blik met een snoepje beantwoordt, leert zijn kat meer te staren.
Hij staart met grote pupillen
Grote pupillen betekenen spel, angst, pijn of veel opwinding, en hangen ook af van het licht. Kijk naar het lijf: los en laag met een trillend staartpuntje is spel, ineengedoken met platte oren is angst.
Hij staart zonder te knipperen
Katten knipperen minder dan mensen, dus een rustige blik kan er gewoon intens uitzien. Een strakke, stijve blik zonder knipperen met een gespannen lijf is een waarschuwing: kijk weg en geef hem ruimte.
Eerst staren, dan een langzame knipoog
Je kat zegt dat hij zich bij jou op zijn gemak voelt. Knipper langzaam terug en kijk dan een beetje opzij.
Hij knippert langzaam en kijkt dan weg
De knipoog was het bericht. Een net geadopteerde of zenuwachtige kat kan zich overvallen voelen door plotselinge aandacht, dus dring niet aan. Katten die zenuwachtiger zijn bij mensen, knipperen ook later terug.
Ogen half of helemaal dicht als je hem aait
Met een los lijf en vaak spinnen betekent het tevreden of slaperig. Half dichte ogen kunnen ook pijn of dreiging betekenen, dus lees het lijf: een gespannen lijf, platte oren of een zwiepende staart betekent stoppen.
Hij knijpt zijn ogen naar je samen vanaf je schoot of naast je
Knijpen terwijl hij dicht bij je is, is een teken van vertrouwen en rust. Knijpen met een ineengedoken lijf, platte oren en blazen is boosheid, en knijpen dat niet stopt is pijn.
Een knipoog met één oog
De 'knipoog' die mensen online zetten, is bijna altijd de helft van een langzame knipoog, of een half dicht oog bij een ontspannen kat. Een kat die één oog dichthoudt, traant of aan zijn oog krabt, heeft een oogprobleem en moet naar de dierenarts.
Hij staart uit het raam of naar een vogel
De blik is strak en gericht, en hij klappert misschien met zijn kaken of laat zijn staartpuntje trillen. Dat is jachtspanning, geen probleem.
Tussen twee katten in huis
Een harde blik, vooral bij een deur, de kattenbak of het eten, kan aan een gevecht voorafgaan. Katten die zich niet door elkaar bedreigd voelen, knipperen langzaam en kijken weg. Onderbreek de blik en zorg voor meer bakken, voerplekken en rustplekken, in plaats van ze het te laten uitvechten met hun ogen.
Bij de dierenarts, of bij iemand die hij niet kent
Veel katten reageren op een langzame knipoog, ook van iemand die ze niet kennen, en hun lijf kan dan minder gespannen worden. Een directe blik van een vreemde kan als dreiging voelen. De richtlijn voor kattenvriendelijk omgaan met katten bij de dierenarts zegt hetzelfde.
Een kat die gestrest, ziek of pijn heeft, of een verandering doormaakt
Een verhuizing, een nieuw dier of bezoek kan een kat te gespannen maken om langzaam terug te knipperen. Geef hem ruimte in plaats van het steeds opnieuw te proberen.

Wat doe je als je kat je aanstaart?

  1. 1

    Lees de hele kat: ogen, oren, staart, lijf en waar hij is

    Een blik heeft niet één betekenis, en pupillen veranderen met het licht en met de stemming.

  2. 2

    Is het lijf ontspannen, kijk dan eerst wat hij nodig heeft: eten, water, een schone bak, spel of een open deur

    De meeste blikken zijn een vraag, en een echte behoefte vervullen maakt de vraag kleiner.

  3. 3

    Knipper langzaam terug: wacht tot hij je aankijkt, maak je ogen smal zoals bij een ontspannen glimlach, doe ze een seconde of twee dicht, open ze en kijk een beetje opzij

    In de onderzoeken antwoordden katten op een langzame knipoog van een mens met een eigen knipoog, en kwamen ze vaker naar die persoon toe.

  4. 4

    Kijkt hij weg of antwoordt hij niet, laat het dan en probeer het een andere dag

    Het is een uitnodiging, geen test. Katten die zenuwachtig zijn bij mensen, doen het later pas na.

  5. 5

    Wil je een blik doorbreken, kijk dan weg en doe iets rustigs. Beloon je kat als hij ontspannen met iets anders bezig is

    Zo beloon je het staren niet, en een voerpuzzel geeft hem iets te doen.

  6. 6

    Geef een gespannen kat ruimte, stop eerder met aaien of spelen en laat hem de afstand kiezen

    Een gespannen kat die staart, vraagt om minder druk, niet om een luider antwoord.

  7. 7

    Doe rustig aan met een nieuwe of angstige kat en laat hem naar je kijken als hij dat wil

    Zo wordt hij na verloop van tijd minder angstig.

  8. 8

    Staart hij vaak of op een nieuwe manier, houd dan een kort lijstje bij: tijd, plek, aanleiding, wat zijn lijf deed, wat jij deed en wat er daarna gebeurde

    Zo zien jij en de dierenarts een patroon.

  9. 9

    Staart een oudere kat naar muren of lijkt hij in de war, ga dan eerst naar de dierenarts en houd daarna etenstijden, de kattenbak en de meubels op dezelfde plek

    Andere ziektes moeten eerst uitgesloten worden, en een vast huis maakt hem minder in de war.

Liever niet

  • Kijk je kat niet lang strak aan zonder te knipperenKatten kunnen dat als dreiging voelen, vooral een kat die je niet kent of een kat die niet weg kan.
  • Knipper niet langzaam naar een kat die gestrest, ziek of pijn heeft, of je hard aankijktEen gespannen kat heeft meer aan ruimte dan aan een gebaar, en dichterbij komen maakt het erger.
  • Straf een starende kat niet: niet schreeuwen, achterna zitten of natspuitenHet maakt hem banger zonder hem te leren wat hij anders kan doen.
  • Til hem niet op en aai of knuffel hem niet als hij er geen zin in heeftEen kat die er niet klaar voor is, kan vluchten of zich verdedigen.
  • Geef een kat die in de war lijkt geen supplementen voor mensen of hondenDie kunnen giftig zijn voor katten. Vraag het de dierenarts.
  • Zie een blik niet als bewijs van spoken, dementie of een trucIn het niets staren gaat meestal om gewone zintuigen of spel, en dementie kan alleen een dierenarts vaststellen.

Wanneer naar de dierenarts?

Staren en langzaam knipperen zijn normaal en horen niet bij de dierenarts. Bel dezelfde dag bij een aanval, plotselinge blindheid, een oog dat pijn lijkt te doen of knijpen dat niet stopt. Maak binnenkort een afspraak als het staren nieuw is, steeds doorgaat of samengaat met verwardheid, ander slapen of eten, of een nieuwe verandering bij een oudere kat. Geen enkel teken is op zich een diagnose: cognitieve disfunctie wordt pas genoemd als de dierenarts schildklier- en nierziekte, hoge bloeddruk, pijn en slechter zien of horen heeft uitgesloten.

Ga naar de dierenarts als
  • Spoed, dezelfde dag: een kat die staart en je niet lijkt te merken, met trekkingen, kwijlen, ineenzakken of een aanval; een aanval die langer dan vijf minuten duurt, of twee of meer in 24 uur.
  • Spoed, dezelfde dag: plotseling niet meer zien, overal tegenaan lopen, een oog dat pijn lijkt te doen, of heel moeilijk ademen.
  • Langer dan een paar minuten knijpen, of één oog dichthouden, vooral met afscheiding, roodheid, een troebel oog of krabben aan het oog.
  • Pupillen die niet even groot zijn of niet op licht reageren, een troebel of misvormd oog, of andere pupillen samen met kwijlen, overgeven, wankelen of sloomheid.
  • Vaak knipperen, ogen die half dicht blijven, of een derde ooglid dat vaak te zien is.
  • Staren dat nieuw is of steeds doorgaat, of samengaat met verwardheid, ander slapen, minder eten, meer miauwen, plassen of poepen naast de bak, zwakte of pijn.
  • Een oudere kat die naar muren of in het niets staart, zeker als hij ook in de war is. Laat hem nakijken, ook als hij verder gezond lijkt.
  • Steeds spanning tussen katten in huis, met harde blikken en vechten, of een kat die zich verstopt, minder eet of lang op één plek blijft zitten.

Wat onderzoek zegt

  • Katten knipperen vaker langzaam terug nadat hun eigenaar dat deed

    In het eerste experiment werden 21 katten uit 14 huishoudens gefilmd. Nadat de eigenaar langzaam knipperde, gaven de katten meer halve knippers (0,21 tegen 0,15 per seconde) en kneep hij vaker zijn ogen samen (0,06 tegen 0,03 per seconde) dan wanneer de eigenaar alleen maar zat. Bij katers was het effect het duidelijkst. De onderzoekers zien het als positieve communicatie, maar willen meer onderzoek voor ze zeggen hoe de kat zich voelt.

    Humphrey, Proops, Forman, Spooner and McComb (Universities of Sussex and Portsmouth), 2020
  • Katten komen eerder naar een vreemde toe die eerst langzaam knipperde

    In het tweede experiment ontmoetten 18 katten (van de 24 die meededen) een onderzoeker die ze niet kenden. Na een langzame knipoog van de onderzoeker gaven de katten meer halve knippers (5,33 tegen 1,94 per keer) en kwamen ze eerder naar de uitgestoken hand toe dan na een neutraal gezicht (2,78 tegen 2,39 op een schaal van 1 tot 3). Bij het neutrale gezicht werd oogcontact vermeden, omdat katten een directe blik als dreigend leken te ervaren.

    Humphrey and colleagues, Scientific Reports, 2020
  • Asielkatten die terugknipperden, werden sneller geadopteerd

    Bij 18 katten in een opvang van Cats Protection gaven de katten meer halve knippers en knepen ze vaker hun ogen samen als een mens langzaam naar ze knipperde. Katten die hun ogen daarbij vaker sloten, werden na minder dagen gereserveerd voor adoptie. Het onderzoek is klein en laat alleen een samenhang zien, dus de onderzoekers noemen het voorzichtig. Ze zeggen ook dat de knipoog een kalmerend, onderdanig signaal kan zijn.

    Cats Protection and University of Sussex researchers, 2020
  • Waarom katten langzaam knipperen, is nog een vermoeden

    De onderzoekers denken, zonder het getest te hebben, dat de langzame knipoog begon als manier om een strakke blik te onderbreken, want die is tussen katten een dreiging, en dat katten ook geleerd hebben dat mensen het fijn vinden. De groepen waren klein en het ging om gedrag op korte termijn, dus de onderzoekers zeggen niet dat een knipoog liefde betekent. Dierenwelzijnsorganisaties zeggen dat de uitleg over vertrouwen niet vaststaat.

    Humphrey and colleagues; Cats Protection, 2020
  • Een langzame knipoog helpt bij de dierenarts

    De internationale richtlijn voor kattenvriendelijk omgaan met katten zegt dat direct oogcontact van een onbekende dreigend kan voelen voor een kat, en dat veel katten op een langzame knipoog reageren, ook van vreemden, met een minder gespannen lijf en meer zin om dichterbij te komen.

    AAFP and ISFM task force, 2022

Verhaal of waar?

  • Een langzame knipoog is een 'kattenkus' en het bewijs dat je kat van je houdt.

    Het is een vriendelijk, ontspannen signaal dat katten met een eigen knipoog beantwoorden. De onderzoekers noemen het bewust geen liefde, en het bewijs voor de uitleg over vertrouwen is beperkt.

  • Een kat die niet langzaam knippert, vertrouwt je niet.

    Niet alle katten knipperen langzaam, en katten laten op veel manieren zien dat ze je mogen, zoals spinnen, kopjes geven en dicht bij je blijven.

  • Een kat die staart, is iets van plan of wil de baas zijn.

    Katten staren om gewone redenen: nieuwsgierigheid, een vraag, jachtaandacht of onrust. Ras, geslacht en vachtkleur verklaren het niet, en het idee van een 'dominante kat' helpt niet om huiskatten te begrijpen.

  • Katten vinden het fijn als je ze aanstaart.

    De meeste katten hebben liever een zachte blik en de vrijheid om weg te gaan. Een strakke blik van een mens kan als dreiging voelen.

  • Een kat die naar de muur staart, ziet spoken of heeft zichzelf gehypnotiseerd.

    Het gaat bijna altijd om gewone zintuigen, zoals een geluid, een insect of een schaduw, of om spel. Alleen nieuw staren bij een oudere kat, samen met andere veranderingen, is een reden om hem te laten nakijken.

  • Een kat met samengeknepen, half dichte ogen is gemeen of zit je te beoordelen.

    Opvangcentra zien samengeknepen, langzaam knipperende ogen juist als een kat die zich veilig en prettig voelt. Het bekende 'chagrijnige' gezicht is een tevreden gezicht.

Wist je dat?

  • 0,5 seconde

    In de onderzoeken van Sussex telde het als langzame knipoog als het oog langer dan een halve seconde dicht was, nadat de kat de mens had aangekeken.

  • Ook bij een vreemde

    Katten knipperden ook langzaam terug naar een onderzoeker die ze niet kenden, en kwamen dan vaker naar zijn hand toe.

  • Katten knipperen minder

    Katten knipperen minder dan mensen, dus hun rustige blik kan sterker overkomen dan hij bedoeld is.

  • 80 tot 85.000 Hz

    Zo breed hoort een kat. Hij kan dus naar een geluid staren dat mensen niet horen.

  • Net een glimlach

    De onderzoekers vergelijken de smalle ogen van een langzame knipoog met de echte glimlach bij mensen, waarbij de ogen ook samenknijpen. Ook bij honden, paarden en koeien zijn smalle ogen een positief signaal.

  • 276 gezichten

    Onderzoekers telden 276 verschillende gezichtsuitdrukkingen bij 50 katten in een kattencafé; 45 procent was vriendelijk.

Kittens en oudere katten

  • Kitten

    De bronnen maken geen onderscheid tussen kittens en volwassen katten. Een kat die zenuwachtig is bij mensen, of als kitten weinig mensen heeft leren kennen, kijkt misschien meer en knippert later terug. Geef hem tijd.

  • Oudere kat

    Nieuw staren bij een oudere kat is een reden om hem te laten nakijken. Het geheugen kan rond 6 tot 8 jaar wat achteruitgaan, en duidelijke tekenen komen meestal na 11 jaar. In één onderzoek bij dierenartsen had bijna 30 procent van de katten van 11 tot 14 jaar tekenen, en bijna 50 procent boven de 15. De schattingen verschillen per bron, van meer dan een kwart tot meer dan 55 procent van de katten van 11 tot 15. Slechter zien of horen, artrose, schildklierziekte, hoge bloeddruk en nierziekte kunnen op dementie lijken; een controle twee keer per jaar vanaf 7 of 8 jaar helpt ze vroeg te vinden.

Veelgestelde vragen

  • Waarom staart mijn kat naar mij?

    Meestal uit nieuwsgierigheid, of omdat hij hoopt op eten, spel of aandacht. Is hij ontspannen en knippert hij af en toe, dan is er niets aan de hand. Is zijn lijf stijf en kijkt hij je hard aan zonder te knipperen, kijk dan weg en geef hem ruimte.

  • Waarom kijkt mijn kat naar mij als ik slaap?

    Meestal een vast moment: als jij wakker wordt, kwam er ontbijt, spel of gezelschap. Katten zijn 's nachts en vroeg in de ochtend ook wakker. Zorg dat eten, water, de bak en spel geregeld zijn, en geef geen eten zodra je wakker wordt omdat hij staart.

  • Controleren katten of je nog ademt?

    Geen enkele bron zegt dat. Een kat die naar je kijkt terwijl je slaapt, leest bijna altijd een vast ritme af en controleert je niet.

  • Waarom knippert mijn kat langzaam naar mij?

    Het is een rustig, vriendelijk signaal. Een kat die langzaam zijn ogen voor je sluit, laat zien dat hij ontspannen is en geen dreiging. In onderzoek knipperden katten vaker langzaam terug nadat een mens dat deed. Het is geen bewijs van liefde, maar wel een goed teken.

  • Hoe knipper ik langzaam naar mijn kat?

    Wacht tot hij je aankijkt. Maak je ogen smal zoals bij een ontspannen glimlach, doe ze een seconde of twee dicht, open ze dan en kijk een beetje opzij. Staar niet, en laat je kat zelf kiezen of hij antwoordt.

  • Waarom kijkt mijn kat weg als ik langzaam knipper?

    Je knipoog is begrepen; wegkijken is een rustig antwoord. Een net geadopteerde of zenuwachtige kat kan zich overvallen voelen door plotselinge aandacht. Houd het ontspannen, dring niet aan en probeer het een andere dag opnieuw.

  • Waarom knijpt mijn kat zijn ogen naar mij dicht?

    Met een ontspannen lijf is knijpen een teken van rust en vertrouwen. Knijpen met een ineengedoken lijf, platte oren en blazen is boosheid. Knijpen dat langer dan een paar minuten duurt, of met afscheiding, roodheid of krabben aan het oog, is een oogprobleem voor de dierenarts.

  • Waarom geeft mijn kat een knipoog?

    Een 'knipoog' is meestal de helft van een langzame knipoog, of een ontspannen half dicht oog, en is vriendelijk. Een kat die één oog dichthoudt, traant of aan zijn oog krabt, heeft een oogprobleem: ga naar de dierenarts.

  • Waarom doet een kat zijn ogen dicht als je hem aait?

    Meestal omdat hij tevreden en slaperig is, met een los lijf en vaak spinnend. Half dichte ogen kunnen ook pijn of dreiging betekenen, dus stop als het lijf zich spant of de oren plat gaan.

  • Waarom staart mijn kat naar mij met grote pupillen?

    Grote pupillen kunnen spel, angst, pijn of veel opwinding betekenen, en in het donker worden ze ook groot. Kijk naar het lijf: los en speels is prima, ineengedoken met platte oren is angst, en een strakke blik met een stijf lijf is een waarschuwing.

  • Waarom staart mijn kat naar de muur?

    Meestal hoort of ziet hij iets kleins: een geluid in de muur, een insect, een schaduw. Staart een oudere kat in het niets en is hij ook in de war, miauwt hij meer of plast hij naast de bak, vraag het dan de dierenarts. Het kan achteruitgang van de hersenen zijn, maar andere ziektes moeten eerst uitgesloten worden.

  • Moet ik mijn kat in de ogen kijken?

    Een zachte blik is prima. Een strakke blik zonder knipperen kan als dreiging voelen, dus knipper langzaam en kijk af en toe weg. Houd bij een kat die je niet kent geen oogcontact vast.

  • Staart mijn kat naar mij omdat hij honger heeft?

    Dat kan, vooral als hij naar jou kijkt en dan naar de voerbak of de koelkast. Kijk naar de etenstijden, en vraagt hij altijd om eten, laat dan zijn gewicht en gezondheid nakijken door de dierenarts.

  • Wanneer is staren een teken van een gezondheidsprobleem?

    Als het nieuw is, steeds doorgaat of samengaat met verwardheid, ander slapen of eten, meer miauwen, plassen of poepen naast de bak, veranderingen aan de ogen, trekkingen of ineenzakken. Bij een oudere kat kan het slechter zien of achteruitgang van de hersenen zijn, dus ga naar de dierenarts.

Een kat in huis?

Registreer je kat gratis bij SpotKat, met foto's en chipnummer bij elkaar.