Welke planten zijn giftig voor katten, en welke zijn veilig?

Echte lelies (het geslacht Lilium: paaslelie, tijgerlelie, stargazer, rubrum en Japanse lelies) en daglelies (Hemerocallis) kunnen acuut nierfalen geven bij katten. Dit is het bekendste plantengevaar voor katten.

Elk deel is gevaarlijk: bloem, meeldraden, blad, stengel, wortels, stuifmeel en het water in de vaas. Een kat kan vergiftigd raken door een blad te kauwen, door stuifmeel van zijn eigen vacht te likken nadat hij langs een bloem streek, of door vaswater te drinken. Gedroogde en dode delen blijven giftig, en stuifmeelknoppen weghalen maakt een bloem niet veilig.

Katten lijken ongewoon gevoelig voor lelies. Een hond krijgt van dezelfde planten meestal alleen een milde maagklacht. Het gif is nog niet gevonden, en hoe erg een kat getroffen wordt, is niet te voorspellen uit de hoeveelheid.

De eerste tekenen beginnen vaak binnen uren: overgeven, kwijlen, moeheid en niet eten. Die kunnen een tijd afnemen terwijl de nieren toch al falen. Meer drinken en plassen, en later weinig of geen urine, volgen in de een tot drie dagen daarna.

Behandel elk mogelijk contact met een lelie als een noodgeval, ook als je kat er goed uitziet. Hulp die vroeg begint geeft de beste kans. Een vertraging van ongeveer 18 uur of meer leidt meestal tot nierfalen.

Er is geen tegengif. Dierenartsen geven vaak dagenlang een infuus en controleren bloed en urine steeds opnieuw. Een opname van meerdere dagen is gebruikelijk en sommige katten hebben dialyse nodig. Ook met behandeling gaan sommige katten dood of houden ze blijvende nierschade over.

Niet alles wat lelie heet, geeft dezelfde ziekte. Vredeslelie (Spathiphyllum) en aronskelk (Zantedeschia) hebben oxalaatkristallen die de mond irriteren. Lelietje-van-dalen werkt op het hart. Gloriosa (vlamlelie) kan orgaanfalen geven. De Peruaanse lelie (Alstroemeria) is het mildst. Geen van deze is veilig, dus controleer elke plant met lelie in de naam.

Sagopalm (Cycas) hoort bij de gevaarlijkste kamerplanten. Alle delen zijn giftig, de zaden het meest. Vooral de lever raakt beschadigd en elke vermoedelijke hap is een noodgeval. De meeste gemelde gevallen zijn honden, maar de waarschuwing geldt ook voor katten.

Dieffenbachia, monstera (gatenplant), philodendron, pothos en vredeslelie bevatten calciumoxalaatkristallen. Die branden in de mond en geven kwijlen, met de poot aan de bek krabben en overgeven; zwelling kan slikken of ademen moeilijk maken. De meeste happen zijn mild tot matig, maar een gezwollen tong of keel is een noodgeval.

Kalanchoe is een veelgegeven plant met stoffen die op het hart werken in alle delen, het meest in de bloemen. Klimop (Hedera), cyclamen en ficus kunnen kwijlen, overgeven en diarree of huidirritatie geven; cyclamenknollen zijn gevaarlijker.

Aloë vera wordt door meerdere consumentenbronnen giftig genoemd voor katten (buikpijn, kwijlen, diarree); controleer de exacte plant in de ASPCA-lijst. Yucca, croton en caladium staan ook op lijsten van verzekeraars. Amaryllis, vooral de bol, kan kwijlen, overgeven en trillen geven, en zelfs het vaswater kan een kat ziek maken.

Oleander (Nerium) is in alle delen giftig, ook het sap en het water waar een afgesneden tak in stond. Het verstoort het hartritme en kan dodelijk zijn. Ook de rook van brandende oleander is gevaarlijk.

Taxus (Taxus) is giftig in alle delen behalve het rode, vlezige vruchtvlees en kan hart en bloedsomloop doen instorten. Vers snoeisel in de tuin is een extra risico. Azalea en rododendron bevatten grayanotoxinen die hartslag en bloeddruk beïnvloeden, ook in kleine hoeveelheden. Vingerhoedskruid (Digitalis) werkt ook op het hart.

Herfsttijloos (Colchicum) is in alle delen zeer giftig, vooral de knollen en zaden. Het geeft overgeven, diarree, kwijlen en ineenzakken en kan leiden tot nierfalen en de dood. Verwar het niet met de krokus in het voorjaar.

Narcisbollen kunnen kwijlen, overgeven, buikpijn en hartritmestoornissen geven. Tulpen- en hyacintenbollen zijn het giftigste deel en geven kwijlen, overgeven en diarree. Hortensia, aronskelk, gladiool, chrysant en tomatenblad en groene tomaten staan ook op lijsten met giftige planten en kunnen overgeven, kwijlen en diarree geven. Bel na contact met een bol de dierenarts.

Bloemisten verwerken vaak lelies in een boeket zonder het te zeggen. Controleer elk boeket en haal de lelies eruit, of vraag de bloemist of de afzender om een boeket zonder lelies. Haal ook lelietje-van-dalen, amaryllis, narcissen, tulpen en chrysanten eruit.

Vaswater kan stuifmeel en gif bevatten. Een kat die drinkt uit een vaas met lelies, amaryllis of lelietje-van-dalen kan vergiftigd raken. Zet vazen waar je kat er niet bij kan, of kies veiliger bloemen. Bruidsboeketten en bewaarstukken met lelies blijven ook gedroogd gevaarlijk.

Rozen, gerbera's, zonnebloemen en asters staan als veilig voor katten op de lijsten. Rozen kunnen met hun doorns nog wel krabben, en elke plant kan de maag van streek maken als een kat er veel van eet.

Een kerstster wordt vaak meer gevreesd dan nodig. Het melkachtige sap irriteert mond en maag en geeft meestal overgeven, weinig eetlust en een sombere kat. De bronnen verschillen over hoe erg het is (Cornell noemt hem giftig, Penn Vet noemt het gevaar overdreven), dus bel de dierenarts als je kat eraan heeft geknaagd. Sap op de huid of in de ogen irriteert.

Bij maretak zijn de bessen het giftigst; overgeven, weinig eetlust en uitdroging zijn de hoofdproblemen, en heel jonge of oude katten kunnen behandeling nodig hebben. Hulstbladeren en -bessen geven overgeven en diarree, en de stekels kunnen de mond pijn doen. Dat kan erger zijn dan van kerstster of maretak.

Een echte kerstboom: volgens een consumentenprogramma zijn de naalden giftig en kan je kat ze inslikken als de boom bij de voerbak staat. Ook het water in de voet van de boom is niet goed voor je kat. Naalden zijn geen groot gif, maar kunnen de maag van streek maken en krabben. Laat het boomwater niet binnen bereik staan, want daar kunnen meststof of bewaarmiddel in zitten.

Engelenhaar en lint zijn niet giftig, maar een ingeslikt stuk kan de darm afsluiten. Dat staat niet in de plantenbronnen die we lazen, dus vraag het de dierenarts. Lelies zijn rond kerst en pasen populair: controleer cadeaus en boeketten voordat ze het huis in gaan.

Veilige kamerplanten volgens dierenarts- en consumentenbronnen: graslelie (Chlorophytum, spider plant), Boston-varen, Kaaps viooltje, calathea, gebedsplant (maranta), kamerden (Norfolk Island pine), arecapalm en goudpalm, orchideeën (Phalaenopsis), kerstcactus, de meeste cactussen, ezelsstaart (burro's tail) en huislook (hen and chicks).

Veilige kruiden en grassen: kattengras (haver, gerst of tarwe), kattenkruid, tijm en peterselie. Kies kattengras met zachte blaadjes. Het is een goede plek om een kat die graag op bladeren kauwt naartoe te sturen.

Veilig betekent niet dat een kat er onbeperkt van mag eten: elk plantaardig materiaal kan overgeven of dunne ontlasting geven als een kat er veel van eet. Planten die als niet giftig of licht irriterend staan vermeld, zijn niet levensbedreigend. De ASPCA-lijst is de standaardplek om een plant op volledige naam na te kijken, maar ze is niet compleet en een plant kan er anders uitzien dan op de foto.

Namen zorgen voor verwarring. Pelargonium is giftig, maar de winterharde tuingeranium niet. Veel planten die als palm verkocht worden, zijn cycaden. “Kamerpalm” kan verschillende planten betekenen, dus kijk op het etiket naar de Latijnse naam.

Haal je kat bij de plant weg en hou hem rustig en warm. Bel meteen je dierenarts of de dichtstbijzijnde spoedpraktijk, ook als hij er goed uitziet. Bij lelies, sagopalm, oleander, taxus, herfsttijloos en azalea wacht je niet op tekenen.

Maak een foto van de plant, of neem een stukje mee in een afgesloten zakje, en schrijf op hoe de plant heet, welk deel, ongeveer hoeveel en wanneer. Gebruik de Latijnse naam als je die weet: de gewone namen verschillen per streek.

Laat je kat niet zelf braken. Bij sommige planten is braken juist slecht; alleen de dierenarts beslist. Geef ook geen melk, zout water of eten, tenzij de dierenarts dat zegt. De dierenarts besluit op basis van de plant, de tijd en je kat wat er nodig is: infuus, controle, bloedonderzoek. Lever- of nierschade kan pas na een of twee dagen blijken, dus controles daarna zijn belangrijk.

De veiligste regel bij lelies: geen lelies in een huis met een kat. Katten springen, bladeren vallen, vazen kantelen en stuifmeel verspreidt zich, dus buiten bereik zetten is niet genoeg. Vertel bezoek en mensen die bloemen sturen dat lelies gevaarlijk zijn voor katten. Kittens en verveelde binnenkatten zijn de typische gevallen.

Kijk de naam na voordat je een plant koopt, en vraag het tuincentrum of de bloemist naar de wetenschappelijke naam als die niet op het etiket staat. Zet planten op hoge planken, in hangpotten of in een kamer waar je kat niet in kan. Kattengras is een veilig alternatief.

Hou katten binnen of in een veilige buitenren als de tuin lelies, taxus, oleander of azalea heeft, en leg tuinafval buiten bereik. Gebruik geen cacaodoppen als mulch, want daar zit theobromine in, en gebruik in de tuin geen gif of schoonmaakmiddelen die een kat aan zijn poten of vacht kan krijgen.