SpotKat
Een rode cyperse kat in een lichte gang drukt zijn wang en voorhoofd tegen de hoek van een houten dressoir, de ogen half dicht en de staart omhoog

Waarom geeft een kat kopjes en wrijft hij tegen je aan?

Kopjes geven en tegen je aan wrijven is een groet: je kat laat geur van zijn wangen en kin op je achter, als teken van vertrouwen.

Je kat begroet je en laat zijn geur op je achter. Klieren op zijn wangen, kin en voorhoofd geven een geurtje af dat jij niet ruikt maar andere katten wel: zo ben je vertrouwd, veilig en hoor je bij zijn familie. Kopjes geven en langs je benen schuren betekent vooral vertrouwen, en soms een vraag om aandacht of eten.

Normaal gedrag. Kopjes geven en tegen je aan wrijven is normaal en een goed teken. Er is niets aan te verbeteren. Alleen een kat die zijn kop lang en hard tegen een muur drukt, moet meteen naar de dierenarts.

Hoe werkt kopjes geven?

  1. 1

    Geurklieren op kop en lijf

    Een kat heeft geurklieren op zijn wangen (tussen oog en oor), rond zijn lippen en bek, onder zijn kin en op zijn voorhoofd. Er zitten er ook bij de staartaanzet en tussen de voetzooltjes. Als hij wrijft, laat hij een dun laagje geur achter op wat hij aanraakt. Jij ruikt het niet, een kat wel: zijn neus heeft veel meer geurcellen dan die van ons.

  2. 2

    Eerst een kopje, dan schuren

    Een kopje is een korte, stevige duw met het voorhoofd of de wang tegen je aan. Meestal volgt er een schuurbeweging met de zijkant van de kop en het lijf langs je, zoals hij ook langs een tafelpoot of stoel strijkt. Zacht en langzaam met zijn snoet tegen je aan wrijven is een rustiger versie en betekent vaak hetzelfde: hoi, ik mag je.

  3. 3

    Welke klier eerst

    Langs dingen lijkt een kat in een vaste volgorde te wrijven: eerst lippen en kin, dan de wang, dan de staartaanzet. Bij mensen gebruikt hij vooral zijn wang en slaap. Welke stoffen hij precies achterlaat en wat ze zeggen, weet nog niemand. Het doel leiden onderzoekers af uit het gedrag.

  4. 4

    Verschillende geurtjes

    In het vocht van de wangklier zijn vijf soorten geur gevonden. Eén ervan zou vooral op dingen terechtkomen en een kat misschien helpen zich thuis te voelen. Een andere hoort mogelijk bij wrijven tussen katten. Dat is nog niet bewezen. Op mensen doet de geur waarschijnlijk niets: het is de aanraking zelf die de band sterker maakt.

  5. 5

    Het begint in het nest

    Kittens wrijven en kneden tegen hun moeder om aandacht en melk te krijgen. Kopjes geven lijkt daaruit te groeien, en een kat blijft het zijn hele leven doen.

Kopjes en schuren: wat betekent wat?

  • Kort, stevig kopje tegen je aan

    Kort, stevig kopje tegen je aan

    Hallo, vertrouwen en een geurtje. Je hoort bij zijn kring. Het kan ook een vraag om aandacht of eten zijn.

    BlijJe mag naar hem toe
  • Zacht snoet tegen je hand

    Zacht snoet tegen je hand

    Een rustiger kopje: een groet en genegenheid. Kittens doen het vaker dan volwassen katten.

    OntspannenJe mag naar hem toe
  • Wang langs jou of een hoek

    Wang langs jou of een hoek

    Hij laat geur van zijn wang achter, zodat jij of dat ding veilig en vertrouwd ruikt.

    OntspannenJe mag naar hem toe
  • Kin langs je hand of een rand

    Kin langs je hand of een rand

    Geur van de klier onder zijn kin, en een fijn gevoel. Richt hij het op jou, dan is het een teken van een band.

    OntspannenJe mag naar hem toe
  • Kopje, dan kop omlaag of opzij

    Kopje, dan kop omlaag of opzij

    Een vraag om op zijn kop of nek gekriebeld te worden: daar wassen katten elkaar ook.

    BlijJe mag naar hem toe
  • Langs je benen schuren, staart omhoog

    Langs je benen schuren, staart omhoog

    Een vriendelijke groet die katten anders voor bekende katten bewaren. Soms ook een vraag om aandacht of eten.

    BlijJe mag naar hem toe
  • Staart om je been gekruld

    Staart om je been gekruld

    Genegenheid en vertrouwdheid. Bevriende katten slaan ook hun staarten om elkaar heen.

    BlijJe mag naar hem toe
  • Billen naar je toe, staart omhoog

    Billen naar je toe, staart omhoog

    Een groet en een teken van vertrouwen, of een duidelijke vraag om aaien. Niet onbeleefd.

    OntspannenJe mag naar hem toe
  • Na het kopje zwiepende staart, oren naar achter

    Na het kopje zwiepende staart, oren naar achter

    Hij heeft genoeg of is te opgewonden, en kan bijten. Stop met aaien en laat hem gaan.

    GeïrriteerdLaat hem even met rust

Waarom geeft een kat kopjes? De redenen

  • Zijn geur op jou achterlaten

    Je kat geeft je zijn eigen geur, zodat je voor hem vertrouwd en veilig ruikt. Die geur vervaagt, dus hij frist hem steeds weer op. Het is geen 'jij bent van mij' zoals bij sproeien met plas: hij maakt jou deel van zijn veilige plek.

    Zo zie je het
    • Duwt wang, kin of voorhoofd tegen je aan
    • Ontspannen lijf, ogen half dicht
    • Spint er vaak bij
  • Een gedeelde familiegeur

    Katten die samenwonen, wrijven langs elkaar. Hun geuren mengen tot één groepsgeur die ze allemaal dragen. Wrijft je kat langs jou, dan hoor jij er ook bij. Katten doen dit vooral bij katten en mensen die ze goed kennen. Na het schoonmaken of een bezoek aan de dierenarts wrijft hij vaak extra, om alles weer hetzelfde te laten ruiken.

    Zo zie je het
    • Wrijft om de beurt langs jou, andere katten en de hond
    • Wrijft meer na schoonmaken, dierenarts of bezoek
  • Hallo zeggen

    Met zijn kop of lijf tegen je aan wrijven is een kattengroet. Katten doen het bij elkaar als ze elkaar zien, en bij mensen net zo. Daarom gebeurt het zo vaak als je thuiskomt, opstaat of de kamer in loopt, vaak met de staart recht omhoog. Vriendelijke zwerfkatten groeten ook vreemden zo.

    Zo zie je het
    • Staart recht omhoog als hij naar je toe komt
    • Kort kopje, dan loopt hij door
  • Vertrouwen en een band

    Bij een kopje drukt je kat even zijn gezicht en ogen tegen je aan. Dat doet hij alleen bij mensen die hij vertrouwt en leuk vindt, en vaak het meest bij degene met wie hij de sterkste band heeft. Bevriende katten wrijven soms minutenlang langs elkaar, vaak terwijl ze spinnen.

    Zo zie je het
    • Zacht gezicht, langzaam knipperen
    • Blijft dichtbij en leunt tegen je aan
    • Spint tijdens het wrijven
  • Vragen om aandacht, eten of spel

    Een kopje is ook een beleefde vraag: om aaien, eten, spelen of een open deur. Werkt het, dan doet hij het vaker. Een lief kopje komt met spinnen en een los lijf. Een vraag is dringender: hij wacht, loopt achter je aan of miauwt, vaak rond etenstijd of vroeg in de ochtend.

    Zo zie je het
    • Wrijft en loopt naar de voerbak of de deur
    • Wrijft, miauwt en volgt je
    • Kopje, dan buigt hij zijn kop omlaag of opzij
  • Hoeken, meubels en je spullen markeren

    Katten wrijven hun wang en kin langs tafelhoeken, stoelpoten, deurposten, de bank en je telefoon of laptop. Zo ruikt de plek bekend en veilig. Ze doen het vaker bij nieuwe dingen en bij dingen die naar een ander dier ruiken, en kiezen vooral grote dingen die opvallen. Dit is iets anders dan sproeien met plas.

    Zo zie je het
    • Wrijft steeds weer langs dezelfde hoek
    • Wrijft langs een nieuwe tas, doos of stoel
    • Wrijft langs dingen die jij gebruikt
  • Zichzelf rustig maken

    Katten zien er vaak ontspannen uit als ze wrijven, en ploffen daarna soms spinnend neer. Wrijven met de kop lijkt een kat te kalmeren en kan hem helpen wennen aan een nieuwe of spannende plek. Het idee is dat de bekende geur stress vermindert. Dat is in een gewoon huis nog niet gemeten.

    Zo zie je het
    • Wrijft meteen als hij in een nieuwe kamer komt
    • Ploft neer en spint
  • Meer wrijven na een verandering

    Wrijft je kat ineens veel meer dan normaal? Dat kan soms betekenen dat hij zich wat onzeker voelt, bijvoorbeeld na een verhuizing, een nieuw huisdier of een grote schoonmaak die zijn geur heeft weggehaald. Hij bouwt dan zijn vertrouwde geur weer op. Kijk wat er veranderd is: het is op zich geen probleem.

    Zo zie je het
    • Veel meer wrijven dan normaal na een verandering
    • Verstopt zich ook, of is extra aanhankelijk
  • Zijn billen naar je gezicht

    Katten begroeten elkaar door eerst aan de kop te snuffelen, en soms aan de achterkant. Daar zitten ook geurklieren die vertellen wie je bent en hoe het met je gaat. Steekt je kat zijn staart omhoog en draait hij zijn billen naar je gezicht? Dan groet hij jou op dezelfde manier. Met de staart recht omhoog is het een open, vriendelijk hallo.

    Zo zie je het
    • Staart recht omhoog, achterkant naar je toe
    • Komt vaak na een kopje
  • Met zijn rug naar je toe zitten

    Een kat draait je alleen zijn rug of achterkant toe als hij zich veilig voelt. Zit hij met zijn rug naar je toe, dan vertrouwt hij jou en houdt hij zelf de kamer in de gaten. Het is niet onbeleefd en geen machtsspel. Sommige katten doen het als een kopje geen reactie kreeg: een duidelijkere vraag om geaaid te worden.

    Zo zie je het
    • Zit met zijn rug naar je toe op de bank of je schoot
    • Staart omhoog of ontspannen, nooit stijf
  • Een krolse poes

    Een poes die niet gesteriliseerd is, kan tijdens de krolsheid meer wrijven langs mensen en dingen dan normaal. Ze is dan ook onrustig en luidruchtig. Dat gaat over als de krolsheid voorbij is.

    Zo zie je het
    • Wrijven, rollen en roepen
    • Onrustig en luider dan normaal

Wanneer geeft je kat kopjes, en wat betekent het?

Als je thuiskomt of de kamer in loopt
Dit is de klassieke begroeting. Je kat heet je welkom, maakt de band weer sterk en frist de familiegeur op. Vaak hoopt hij ook op aandacht of eten: eerst langs je benen, dan achter je aan naar de keuken.
Langs je benen als je kookt of eten geeft
Dit is vooral een vraag: eten graag. Geef je elke keer toe, dan leert hij dat wrijven werkt. Bij een gewone maaltijd is dat prima, bij extra eten minder.
Tegen je telefoon, laptop of handen
Die dingen ruiken sterk naar jou en zijn goed te bereiken, dus fijn om langs te wrijven. Je kat wil misschien ook gewoon je aandacht: een kopje tegen de hand met de telefoon krijgt bijna altijd een reactie.
Terwijl je hem aait
Duwt hij zijn kop in je hand en draait hij hem? Dan wil hij meer. Kop en nek zijn de plekken waar katten elkaar wassen, en de wang aaien ze het liefst. Gaat zijn staart zwiepen, draaien zijn oren naar achter of loopt hij weg? Stop dan: te veel aaien kan eindigen in een beet.
Eerst kopjes, dan een beet
Je kat is lief, maar het aaien heeft hem te opgewonden gemaakt en zijn jachtgedrag neemt het over. Stop met aaien, laat hem rustig worden en geef hem een speeltje in plaats van je hand. Meer over waarom katten bijten.
Harde kopjes
Een hard kopje is meestal nog steeds vriendelijk. Sommige katten geven gewoon stevigere kopjes, zeker als ze opgewonden zijn of je aandacht willen. Alleen een kop die lang tegen een muur of deur gedrukt blijft, is een waarschuwing.
Billen in je gezicht, op je laptop of op de bank
Meestal een goed teken: een groet en vertrouwen, en soms een duidelijke vraag om aaien als zijn kopje geen antwoord kreeg. Vind je het niet fijn? Zet hem rustig opzij en geef hem toch even aandacht. Mopper niet.
Je kat zit met zijn rug naar je toe
Een kat die met zijn rug naar je toe op de bank of op schoot zit, zegt dat hij je vertrouwt. Hij kan de kamer in de gaten houden en weet jou veilig achter zich. Het is niet onbeleefd.

Wat doe je als je kat kopjes geeft?

  1. 1

    Geniet ervan. Groet terug met een langzame knipoog, een zacht woordje of een licht aaitje tussen zijn oren.

    Een kopje is een sociale groet. Antwoord geven maakt de band sterker, en met een kort aaitje kiest je kat zelf of hij doorgaat.

  2. 2

    Aai de plekken met geurklieren: wangen, kin en voorhoofd.

    Daar worden katten het liefst geaaid, en die plekken gebruiken ze zelf om langs je te wrijven. In een klein onderzoek gaf de wang de meeste fijne reacties.

  3. 3

    Krijg je een kopje terwijl je bezig bent? Neem een paar minuten voor spelen, aaien of samen zitten.

    Het is een uitnodiging. Een kort antwoord voorkomt dat hij harder of opdringeriger gaat vragen.

  4. 4

    Wrijft hij om eten? Houd een vaste hoeveelheid per dag aan en leid hem af met spelen of aandacht.

    Toegeven leert hem dat wrijven extra eten oplevert, en dan wordt hij te zwaar.

  5. 5

    Laat hem langs meubels, hoeken en je spullen wrijven.

    Zo laat hij de geur achter waardoor zijn huis veilig voelt, en er gaat niets van stuk. Het is niet hetzelfde als plassen of sproeien buiten de bak.

  6. 6

    Zijn billen in je gezicht niet fijn? Zet hem rustig opzij en geef hem even aandacht.

    Hij bedoelde een groet of een vraag, dus hij verdient een vriendelijk antwoord.

  7. 7

    Let op tekens dat het genoeg is: zwiepende staart, oren naar achter, weglopen. Stop dan met aaien.

    Zo wordt hij niet te opgewonden en voorkom je een beet.

Liever niet

  • Mopper niet en duw hem niet weg als hij zijn billen naar je gezicht draait.Het is een groet en een teken van vertrouwen. Mopperen kan hem onzeker of bang voor je maken.
  • Houd hem niet tegen je aan en blijf hem niet aanraken als hij laat zien dat hij weg wil.Je kat bepaalt hoe lang het contact duurt. Dwingen schaadt het vertrouwen, en hij kan bijten.
  • Aai niet door als zijn staart zwiept, hij zich spant of je strak aankijkt.Hij heeft genoeg en kan zich tegen je hand keren.
  • Zie een kopje niet als een vraag om urenlang knuffelen.Het is eerst een groet. Je kat kiest zelf hoeveel hij nog wil.
  • Zie een kop die tegen de muur gedrukt blijft niet als liefde, en wacht niet af.Dat is een teken van een probleem in de hersenen of zenuwen. Hij moet meteen naar de dierenarts.

Spoed: soms moet je vandaag nog naar de dierenarts

Een kopje is een kort, vriendelijk duwtje van een ontspannen kat: daarvoor hoef je nooit naar de dierenarts. Kop tegen de muur drukken is iets heel anders: de kat duwt zijn kop lang en hard tegen iets hards en houdt hem daar. Dat wijst op een probleem in de hersenen of zenuwen, zoals een hoofdletsel, vergiftiging, infectie, tumor, leverziekte, te weinig suiker in het bloed of hoge bloeddruk. Bel dezelfde dag de dierenarts. Leg hem intussen in een rustige kamer zonder harde randen of giftige dingen, schrijf op wat je ziet en dwing hem niet te lopen of te eten.

Ga naar de dierenarts als
  • Hij drukt zijn kop tegen een muur, deur, meubel of de vloer en houdt hem daar, zonder duidelijke reden. Een kopje is kort duwen en loslaten, dit niet.
  • Kop tegen de muur, en ook rondjes lopen of ijsberen, zijn evenwicht kwijt zijn, verward zijn of overal tegenaan lopen.
  • Kop tegen de muur, en ook stuipen, kwijlen, grote pupillen of slecht zien.
  • Hij is ineens zijn kop tegen harde dingen gaan drukken, ook als hij verder gewoon lijkt: wacht niet tot de volgende controle.

Wat onderzoek zegt

  • Katten in een groep wrijven langs elkaar en delen zo misschien een groepsgeur

    In een overzicht van hoe katten in groepen leven, beschrijven onderzoekers hoe katten langs elkaars flanken, kop en staart wrijven, vaak minutenlang en spinnend. Ze denken dat de katten zo één gedeelde groepsgeur maken. Welke stoffen dat zijn, is niet bekend.

    Crowell-Davis, Curtis and Knowles, 2004
  • De wang is de favoriete plek om geaaid te worden

    Negen katten werden door hun baasje op verschillende plekken geaaid. Op de wang en slaap reageerden ze het fijnst, bij de staartaanzet het minst. Met die plek wrijven katten ook het vaakst langs mensen. Het onderzoek was klein.

    Soennichsen and Chamove, Massey University, 2002
  • Verwilderde katten wrijven hun kop langs dingen die opvallen

    Onderzoekers keken naar verwilderde katten in een groot verblijf. Van de 240 keer dat een kat zijn wang, lippen of kin langs iets wreef, kwamen er 193 (80 procent) van katers. De geur vertelt andere katten misschien wie er was, maar waarvoor markeren precies dient, is nog niet zeker.

    Feldman, 1994
  • Nestgenoten wreven misschien vaker langs elkaar

    In pensions wreven 6 van de 14 paren nestgenoten kop of flank langs elkaar, tegen 1 van de 11 paren die geen familie waren. Het verschil was te klein om zeker te zijn, dus het is alleen een hint dat een vroege band uitmaakt.

    Bradshaw and Hall, 1999

Verhaal of waar?

  • Een kat die kopjes geeft, claimt je als bezit of laat zien dat hij de baas is.

    Kopjes geven is vriendelijk en sociaal. Je kat maakt jou en zijn spullen vertrouwd en veilig, niet om ze te verdedigen. Er is weinig bewijs dat katten met geur andere katten wegjagen.

  • Een kat die nooit kopjes geeft, houdt niet van je.

    Katten verschillen veel in hoe vaak ze kopjes geven, en verlegen katten doen het minder. Sommige laten het zien met kneden, langzaam knipperen, spinnen of dicht bij je zitten.

  • Kop tegen de muur drukken is hetzelfde als kopjes geven.

    Nee. Een kopje is kort duwen en loslaten, door een ontspannen kat. Kop tegen de muur drukken is lang tegen iets hards duwen en een teken van ziekte: direct naar de dierenarts.

  • Een kopje betekent dat hij stevig vastgehouden en geknuffeld wil worden.

    Het is vooral een groet. Je kat bepaalt zelf hoe lang het contact duurt en hoeveel hij wil.

  • Een kat die je zijn billen laat zien, is onbeleefd of de baas.

    Katten zien dat niet als aanvallen. Het is een groet en een teken dat hij zich veilig bij je voelt.

  • Als een kat langs je wrijft, markeert hij alleen zijn gebied.

    Wrijven heeft veel doelen: rust, vertrouwdheid, een band, groeten en een gedeelde groepsgeur, naast markeren.

Wist je dat?

  • Kopjes geven

    In het Nederlands heet een kattenkopstoot 'kopjes geven'. In het Engels noemen kattenmensen het bunting.

  • 5 geurtjes

    In de wangklieren van katten zijn vijf verschillende geuren gevonden.

  • 9 geurklieren

    Een kat heeft negen soorten geurklieren op zijn lijf, van oren en wangen tot pootjes en staart.

  • 45 tot 80 miljoen

    Een kattenneus heeft zo'n 45 tot 80 miljoen geurcellen. Een mensenneus ongeveer 5 miljoen.

  • Twee derde

    Ongeveer twee derde van de katten reageert op kattenkruid, onder andere door er met kin en wang langs te wrijven.

  • Leeuwen ook

    Bij leeuwen in een dierentuin gaven vrienden elkaar kopjes terug. Veel grote katten wrijven ook langs hun verzorgers.

Kittens en oudere katten

  • Kitten

    Kittens geven vaker zachte, langzame kopjes dan volwassen katten. Kopjes geven groeit uit het wrijven en kneden bij hun moeder. Jonge katten wrijven ook langs meubels om een nieuwe plek te leren kennen.

  • Kitten

    Volwassen katten lijken vaker met geur te wrijven dan jonge. Wrijft je jonge kat nog niet veel, dan is dat geen reden tot zorg.

Veelgestelde vragen

  • Waarom wrijft mijn kat met zijn kop langs hoeken en meubels?

    Hij laat geur van zijn wang- en kinklieren achter, zodat de plek bekend en veilig ruikt. Hij kiest vooral grote dingen die opvallen, nieuwe dingen en dingen die naar een ander dier ruiken. Het is normaal, geen sproeien, en je hoeft het niet te stoppen.

  • Waarom wrijft mijn kat met zijn bek of tanden langs mij?

    Ook rond de lippen en bek zitten geurklieren, net als op de wangen en kin. Wrijven met zijn bek langs je hand of gezicht verspreidt die geur, net als een kopje, en is een vriendelijk teken. Volgt er een zacht hapje, dan is hij misschien te opgewonden: stop even met aaien.

  • Moet ik mijn kat kopjes terug geven?

    Nee. Leun rustig naar hem toe, duw zachtjes terug of geef een langzame knipoog en een licht aaitje op zijn kop. Duw je voorhoofd niet in zijn gezicht. Laat hem bepalen hoe lang het duurt.

  • Waarom wrijft mijn kat tegen me aan en loopt hij dan weg?

    Even wrijven en weglopen is een kort hallo. Blijft hij in de buurt en komt hij steeds terug, dan wil hij langer contact: aaien, spelen of eten. Geef antwoord en laat hem dan zelf kiezen.

  • Waarom wrijft mijn kat opeens veel meer?

    Vaak omdat er iets veranderd is: een verhuizing, een nieuw huisdier, bezoek of een schoonmaak die zijn geur heeft weggehaald. Hij bouwt zijn vertrouwde geur weer op. Ook een krolse poes wrijft meer. Wrijft hij dwangmatig, of komt het samen met jeuk of ander nieuw gedrag? Laat hem dan nakijken.

  • Waarom geeft mijn kat geen kopjes meer?

    Veel katten geven nooit veel kopjes, en verlegen katten minder. Het kan dus gewoon zijn aard zijn. Is een kat die het altijd deed ermee gestopt, en eet hij ook minder, is hij sloom, chagrijnig of wast hij zich anders? Dan kan hij ziek zijn of pijn hebben. Maak een afspraak bij de dierenarts.

  • Geven katten ook kopjes aan andere katten en honden?

    Ja. Katten wrijven langs katten die ze kennen en mogen, en ook langs de hond of andere huisdieren. Zo maken ze één gedeelde familiegeur, en het laat zien dat ze zich bij elkaar op hun gemak voelen.

  • Waarom wrijven zwerfkatten tegen je benen?

    Een vriendelijke zwerfkat groet mensen soms zoals hij katten groet, of vraagt om eten of aandacht. Dat betekent niet dat je hem kunt optillen. Laat hem naar jou toe komen.

Een kat in huis?

Registreer je kat gratis bij SpotKat, met foto's en chipnummer bij elkaar.